Cán bộ quản lý y tế như giám đốc, phó giám đốc bệnh viện, trưởng phòng chuyên môn có thể được đề nghị thầy thuốc ưu tú nếu vẫn là người làm nghề y đáp ứng tiêu chuẩn: y đức, chuyên môn, công trình và đóng góp. Cái bẫy lớn nhất là hồ sơ biến thành bản tổng kết thành tích của đơn vị; danh hiệu xét con người, nên phải tách được phần của cá nhân. Điều kiện về thời gian trực tiếp làm chuyên môn với người giữ chức vụ quản lý theo quy định hiện hành.
Bài viết cho người giữ chức vụ quản lý ở cơ sở y tế đang có tên trong danh sách dự kiến, cho phòng tổ chức phải giúp làm hồ sơ cho lãnh đạo, và cho thành viên hội đồng cơ sở muốn đọc hồ sơ cho công bằng. Thứ tự: khác biệt giữa danh hiệu thầy thuốc và ghi nhận quản lý, đọc tiêu chuẩn, bảng tách thành tích, các bước, chuyện hội đồng cơ sở xét chính thủ trưởng của mình, đoạn mẫu, lỗi hay gặp.
Danh hiệu thầy thuốc khác với ghi nhận năng lực quản lý
Một giám đốc bệnh viện giỏi có thể đưa đơn vị từ chỗ thiếu thốn thành cơ sở được người bệnh tin cậy. Đó là đóng góp lớn, nhưng danh hiệu thầy thuốc ưu tú không phải là hình thức ghi nhận năng lực điều hành; năng lực quản lý có những hình thức khen thưởng khác. Danh hiệu thầy thuốc hỏi: người này có phải là một thầy thuốc giỏi, tận tâm, có đóng góp chuyên môn cho người bệnh và cho nghề không.
Vì thế người quản lý muốn được đề nghị phải cho thấy mình vẫn là người làm nghề: vẫn khám, vẫn mổ, vẫn hội chẩn, vẫn chủ trì đề tài, vẫn dạy người. Những thay đổi lớn của đơn vị chỉ nên kể khi gắn với chuyên môn, như người quản lý trực tiếp đưa một kỹ thuật vào bệnh viện, trực tiếp dựng một chuyên khoa mới và làm trong đó.
Với người đã chuyển hẳn sang quản lý nhà nước về y tế, không còn trực tiếp làm chuyên môn, việc có thuộc diện xét hay không và cách tính thời gian phải tra quy định hiện hành; không nên tự suy đoán.
Đọc tiêu chuẩn khi người được đề nghị là thủ trưởng
Y đức gồm cả liêm chính trong quản lý. Với người quản lý, hội đồng xem thêm việc chấp hành quy định về tài chính, mua sắm, tổ chức cán bộ. Kết luận thanh tra, kiểm tra trong thời gian tính xét có ảnh hưởng trực tiếp.
Chuyên môn phải còn hoạt động thật. Lịch khám, trực, phẫu thuật được phân công, vai trò chủ trì hội chẩn, kỹ thuật vẫn làm. Chỉ ghi chức danh chuyên môn mà không có hoạt động sẽ không thuyết phục.
Công trình mang tên cá nhân. Đề tài mình chủ nhiệm, kỹ thuật mình trực tiếp triển khai. Đề tài của đơn vị mà mình chỉ ký duyệt không phải công trình cá nhân. Yêu cầu số lượng và cấp công nhận theo quy định hiện hành.
Đóng góp cho nghề và cộng đồng. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ tuyến dưới, tổ chức đào tạo, tham gia biên soạn hướng dẫn chuyên môn của ngành. Phần này người quản lý thường có lợi thế, miễn là kể đúng vai trò của mình.
Thời gian trực tiếp làm chuyên môn. Đây là điểm hay bị hỏi nhất với người quản lý. Cách tính áp dụng theo quy định hiện hành; nên có xác nhận cụ thể về hoạt động chuyên môn qua từng năm.
Bảng tách thành tích cá nhân khỏi thành tích đơn vị
Đặt từng thành tích vào đúng cột trước khi viết, sẽ thấy phần nào được kể trong báo cáo cá nhân và phần nào chỉ nhắc làm bối cảnh.
| Thành tích | Kể như của cá nhân khi | Chỉ làm bối cảnh khi |
|---|---|---|
| Kỹ thuật mới của bệnh viện | Mình trực tiếp thực hiện, đào tạo kíp, có xác nhận vai trò | Mình chỉ phê duyệt, phân bổ kinh phí |
| Chuyên khoa mới thành lập | Mình đề xuất chuyên môn, trực tiếp làm việc trong đó | Mình ký quyết định thành lập |
| Đề tài của đơn vị | Mình là chủ nhiệm hoặc thành viên chính | Mình là người duyệt cấp cơ sở |
| Hỗ trợ tuyến dưới | Mình trực tiếp đi khám, mổ, giảng | Mình ký kế hoạch, cử người khác đi |
| Đơn vị được khen thưởng | Không kể như thành tích cá nhân | Nhắc ngắn như bối cảnh nơi công tác |
Bảng này cũng giúp tránh tình trạng một thành tích của đơn vị xuất hiện trong hồ sơ của nhiều người cùng đợt, mỗi người nhận một chút. Hội đồng cấp trên đọc cùng lúc các hồ sơ ấy và dễ thấy trùng.
Khi một thành tích nằm giữa hai cột, chẳng hạn mình vừa đề xuất vừa làm một phần, hãy kể đúng phần mình làm và nêu tên vai trò của người khác bằng chức danh, không bằng tên riêng.
Các bước làm hồ sơ cho người quản lý
Thời gian mỗi cấp thường vài tuần đến vài tháng; kết quả thường công bố quanh dịp 27/2.
- Giao cho một cán bộ phòng tổ chức hỗ trợ, nhưng người được đề nghị tự lập danh sách hoạt động chuyên môn theo năm.
- Xin phòng kế hoạch tổng hợp xác nhận lịch khám, trực, phẫu thuật, hội chẩn có tên mình qua các năm.
- Gom đề tài mình chủ nhiệm, kỹ thuật mình trực tiếp làm; loại bỏ những gì chỉ ký duyệt.
- Viết báo cáo, nhờ một người có chuyên môn ngoài đơn vị đọc thử để kiểm tra có bị lệch sang quản lý hay không.
- Trình hội đồng cơ sở theo đúng thành phần quy định; hồ sơ đạt chuyển lên cấp trên.
Người đang giữ chức vụ cao trong đơn vị nên tránh trực tiếp điều hành cuộc họp xét hồ sơ của chính mình; phân công người khác chủ trì theo quy định để giữ khách quan.
Lịch làm chuyên môn của người quản lý thường không đều: có tuần mổ nhiều, có tháng gần như chỉ họp. Không cần che điều đó; xác nhận trung thực về mức độ tham gia qua từng giai đoạn đáng tin hơn một câu chung chung rằng "luôn trực tiếp làm chuyên môn". Hội đồng hiểu người quản lý bận, điều họ cần là thấy mạch nghề không đứt.
Khi hội đồng cơ sở phải xét chính thủ trưởng của mình
Ở cấp cơ sở, thành viên hội đồng thường là cấp dưới của người được đề nghị. Đây là tình huống tế nhị: người ủng hộ có thể bị nghĩ là nể nang, người băn khoăn ngại nói thật. Quy trình bỏ phiếu kín, công khai danh sách lấy ý kiến được đặt ra phần nào để giải quyết chuyện này; cách làm cụ thể theo quy định hiện hành.
Về phía người được đề nghị, cách giữ uy tín tốt nhất là để hồ sơ tự đứng được: minh chứng rõ, phần cá nhân tách bạch, không có câu nào phóng đại mà đồng nghiệp nhận ra ngay. Một hồ sơ sạch giúp thành viên hội đồng bỏ phiếu thuận mà không thấy áy náy.
Về phía hội đồng, nên đọc hồ sơ thủ trưởng theo đúng tiêu chí như mọi hồ sơ khác, ghi nhận ý kiến góp ý vào biên bản. Nếu có thắc mắc về hoạt động chuyên môn, ghi thành câu hỏi để người được đề nghị giải trình, thay vì để trong lòng rồi bỏ phiếu trắng.
Đoạn mẫu: giữ trục người thầy thuốc trong hồ sơ một giám đốc
Giả định một nữ bác sĩ sản khoa làm giám đốc một bệnh viện tuyến tỉnh đã nhiều năm. Bản viết lệch: "Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, bệnh viện được nâng hạng, xây mới khu điều trị, triển khai nhiều kỹ thuật cao, đạt nhiều danh hiệu thi đua."
Bản viết đúng trục: "Song song với nhiệm vụ quản lý, đồng chí vẫn trực tiếp khám và phẫu thuật sản khoa theo lịch phân công hằng tuần (minh chứng 4). Đồng chí trực tiếp triển khai kỹ thuật chăm sóc sơ sinh sớm tại phòng sinh và đào tạo kíp hộ sinh, bác sĩ của khoa sản (minh chứng 5). Đồng chí chủ nhiệm đề tài cấp tỉnh về cấp cứu sản khoa ở tuyến dưới, kết quả được dùng để xây dựng hướng dẫn chuyển tuyến (minh chứng 6, 7). Bệnh viện được nâng hạng trong thời gian đồng chí làm giám đốc."
Câu cuối cùng là bối cảnh, đặt sau. Toàn bộ phần trước là người thầy thuốc, đó là thứ danh hiệu ghi nhận.
Phần nhận xét của cấp trên trực tiếp, với một giám đốc thường là lãnh đạo ngành y tế cấp tỉnh, cũng nên theo trục ấy: nói về người bác sĩ trước, người quản lý sau. Nếu cấp trên chỉ nhận xét năng lực điều hành, hồ sơ mất đi tiếng nói bên ngoài duy nhất xác nhận phần chuyên môn.
Lỗi hay gặp trong hồ sơ cán bộ quản lý
Những lỗi này thường khiến hồ sơ bị hỏi lại hoặc dừng ở cấp trên:
- Báo cáo thành tích dài như báo cáo tổng kết năm của bệnh viện, phần chuyên môn cá nhân chỉ vài dòng.
- Ghi mình là tác giả của mọi kỹ thuật mới của đơn vị trong nhiệm kỳ.
- Không có xác nhận hoạt động chuyên môn cụ thể, chỉ có chức danh chuyên môn trên giấy.
- Kê các hình thức khen thưởng của tập thể đơn vị như khen thưởng cá nhân.
- Để cấp dưới viết hộ toàn bộ rồi ký, dẫn tới những câu khen quá mức mà chính người được đề nghị cũng không đồng ý.
Người quản lý cũng hay nhận lời mời của các tổ chức trao "danh hiệu doanh nhân, nhà quản lý tiêu biểu" kèm phí. Những danh xưng ấy không phải danh hiệu nhà nước, không nên đưa vào hồ sơ thầy thuốc. Khi có tranh chấp về kết quả, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi gửi kiến nghị.
Câu hỏi thường gặp
Giám đốc bệnh viện có được đề nghị thầy thuốc ưu tú không?
Được, nếu vẫn là người làm nghề y đáp ứng tiêu chuẩn về y đức, chuyên môn, công trình và đóng góp. Điều kiện về thời gian trực tiếp làm chuyên môn với người giữ chức vụ quản lý theo quy định hiện hành.
Người làm quản lý nhà nước về y tế có thuộc diện xét không?
Tuỳ quy định hiện hành về đối tượng và cách tính thời gian làm chuyên môn. Người đã lâu không trực tiếp làm nghề nên hỏi bộ phận thi đua của bộ, ngành chủ quản trước khi chuẩn bị.
Thành tích nâng hạng bệnh viện có được kể không?
Được nhắc như bối cảnh nơi công tác, nhưng không phải trọng tâm của hồ sơ thầy thuốc. Trọng tâm là phần chuyên môn cá nhân: khám chữa bệnh, kỹ thuật trực tiếp làm, đề tài chủ nhiệm, đào tạo.
Ai chủ trì cuộc họp hội đồng khi xét hồ sơ của thủ trưởng?
Thành phần và người chủ trì theo quy định hiện hành và quy chế của đơn vị. Người được đề nghị nên tránh trực tiếp điều hành phần xét hồ sơ của chính mình để giữ khách quan.
Có nên để phòng tổ chức viết toàn bộ báo cáo không?
Phòng tổ chức có thể hỗ trợ hình thức và gom giấy tờ, nhưng nội dung chuyên môn phải do chính người được đề nghị viết hoặc duyệt từng câu. Báo cáo được công khai và lấy ý kiến, nên mọi câu phải đúng.
Kết luận thanh tra ở đơn vị có ảnh hưởng tới hồ sơ không?
Có thể ảnh hưởng nếu liên quan trách nhiệm cá nhân người được đề nghị trong thời gian tính xét. Cách xem xét theo quy định hiện hành; nên giải trình rõ và kèm văn bản liên quan nếu có.