XungDanh.comXứng Danh
Thầy thuốc nhân dân, thầy thuốc ưu tú

Thầy thuốc ưu tú cho người làm y tế dự phòng: kể công lao khi dịch không xảy ra

Thành quả của y tế dự phòng là điều không xảy ra, nên khó kể trong hồ sơ thầy thuốc ưu tú. Bài chỉ cách đưa giám sát, tiêm chủng, xét nghiệm thành minh chứng.

Two public health workers seen from behind walking between village houses carrying plain cool boxes on a quiet morning, bright overcast light, low angle wide shot

Người làm y tế dự phòng, từ cán bộ trung tâm kiểm soát bệnh tật tới nhân viên tiêm chủng, xét nghiệm, giám sát dịch tễ, thuộc diện xét danh hiệu thầy thuốc ưu tú như người làm điều trị. Cái khó là thành quả của nghề này thường là điều không xảy ra, nên hồ sơ phải chứng minh bằng việc đã làm, hệ thống đã dựng và kết quả được báo cáo chính thức. Mọi tiêu chuẩn số năm, khen thưởng, tỷ lệ phiếu theo quy định hiện hành.

Bài viết cho người làm ở trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh, bộ phận dự phòng của trung tâm y tế, phòng xét nghiệm y tế công cộng, và người làm công tác thi đua của các đơn vị này. Thứ tự: vì sao nghề dự phòng khó kể, đọc tiêu chuẩn theo việc của dự phòng, bảng minh chứng, đường đi hồ sơ, cách dùng số liệu cho đúng, đoạn mẫu và những chỗ hay vấp.

Nghề mà thành công là không có gì xảy ra

Một bác sĩ điều trị có thể kể về người bệnh nặng đã qua khỏi. Người làm dự phòng thì kể gì khi công việc tốt nhất của họ là một mùa mưa không có ổ dịch, một xã nhiều năm giữ được tỷ lệ tiêm chủng cao, một nguồn nước được phát hiện ô nhiễm trước khi gây ngộ độc hàng loạt. Những điều không xảy ra không có hình hài, và hội đồng không thể chấm điểm cho thứ không thấy.

Cách gỡ là chuyển trọng tâm từ kết quả sang hệ thống và hành động. Hệ thống giám sát do ai dựng, chạy ra sao, phát hiện được gì sớm; mỗi đợt dịch người được đề nghị đã ở đâu, làm việc gì, trong bao lâu; quy trình nào do người đó soạn mà nay các nơi khác đang dùng. Những thứ ấy có quyết định, kế hoạch, báo cáo tổng kết, và đều có thể đính kèm.

Một điểm cần nhớ: người làm dự phòng thường đi thực địa nhiều, làm việc trong các đội phản ứng nhanh gồm nhiều người. Hồ sơ phải tách được vai trò cá nhân khỏi thành tích của đội mà không làm nhẹ đi tinh thần tập thể.

Đọc tiêu chuẩn theo việc của y tế dự phòng

Y đức thể hiện ở sự trung thực với số liệu. Ngoài điều kiện không kỷ luật, người làm dự phòng đặc biệt được nhìn ở việc báo cáo trung thực, không che giấu ca bệnh, không làm đẹp số liệu tiêm chủng. Một sai phạm về số liệu trong thời gian tính xét là điểm nặng.

Chuyên môn là giám sát, điều tra, xử lý ổ dịch. Người được đề nghị làm chủ điều tra dịch tễ, phân tích nguy cơ, tổ chức khoanh vùng, hướng dẫn tuyến dưới. Với người làm xét nghiệm, là triển khai được kỹ thuật phát hiện tác nhân, bảo đảm chất lượng phòng thí nghiệm.

Công trình nghiêng về mô hình và hướng dẫn. Đề tài đánh giá yếu tố nguy cơ, mô hình can thiệp cộng đồng, hướng dẫn giám sát được ngành áp dụng. Số lượng và cấp công nhận theo quy định hiện hành, tra văn bản và hướng dẫn của cơ quan thi đua – khen thưởng.

Đóng góp cho cộng đồng là bản chất của nghề. Mỗi chiến dịch tiêm chủng, mỗi đợt phun hoá chất, mỗi lớp tập huấn cho y tế xã đều là đóng góp, nhưng cần chọn những việc mình giữ vai trò chính để kể.

Thời gian và khen thưởng trước đó. Theo quy định hiện hành. Người từng được huy động sang đơn vị khác trong các đợt dịch dài nên có quyết định điều động để thời gian ấy được ghi nhận đúng.

Bảng minh chứng của người làm dự phòng

Đi thực địa nhiều thì giấy tờ rải rác. Bảng dưới gợi ý nơi giữ từng loại để xin cho nhanh.

Việc đã làmGiấy tờ chứng minhLấy ở đâu
Tham gia đội phản ứng nhanhQuyết định thành lập đội có tên, báo cáo tổng kết đợtĐơn vị chủ trì, ban chỉ đạo phòng chống dịch
Xây dựng hệ thống giám sátKế hoạch, hướng dẫn giám sát có tên người soạn; văn bản ban hànhTrung tâm kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh
Triển khai xét nghiệm mớiQuyết định áp dụng, xác nhận vai tròPhòng xét nghiệm, lãnh đạo đơn vị
Chiến dịch tiêm chủngKế hoạch có phân công, báo cáo kết quả chính thứcBộ phận tiêm chủng của đơn vị
Tập huấn cho tuyến xãGiấy mời giảng, danh sách lớp, tài liệu do mình soạnĐơn vị tổ chức lớp
Đề tài, mô hình can thiệpBiên bản nghiệm thu, xác nhận áp dụngHội đồng khoa học đơn vị, nơi áp dụng

Không đưa danh sách ca bệnh, thông tin cá nhân người bệnh hay bản đồ ổ dịch có địa chỉ cụ thể vào hồ sơ. Chỉ cần văn bản cho thấy vai trò và kết quả ở mức tổng hợp.

Đường đi của hồ sơ người làm dự phòng

Thời gian mỗi cấp thường vài tuần đến vài tháng; cả quá trình thường nhiều tháng, kết quả hay công bố quanh dịp 27/2.

  1. Bộ phận thi đua của đơn vị thông báo đợt xét; người được dự kiến nhận mẫu biểu và hướng dẫn.
  2. Lập dòng thời gian công tác, đánh dấu các đợt được huy động đi chống dịch, đi hỗ trợ nơi khác.
  3. Xin quyết định, kế hoạch, báo cáo có tên mình từ các đơn vị liên quan; với đợt dịch lớn, xin xác nhận của ban chỉ đạo.
  4. Viết báo cáo thành tích theo từng tiêu chuẩn, dùng số liệu có nguồn.
  5. Trình hội đồng cơ sở, lấy ý kiến theo quy định; hồ sơ đạt chuyển lên ngành y tế cấp tỉnh hoặc bộ chủ quản, rồi cấp nhà nước.

Người làm ở đơn vị dự phòng thuộc bộ, ngành thì hồ sơ đi theo đường của bộ, ngành chủ quản. Hỏi rõ đầu mối ngay từ đầu để không bị chuyển qua lại.

Những đợt huy động dài ngày thường có quyết định của nhiều cấp khác nhau. Nên sắp các quyết định này theo thời gian, ghi chú ngắn bên cạnh mỗi tờ là đi đâu, làm gì, để người thẩm định không phải đoán.

Dùng số liệu cho đúng trong hồ sơ dự phòng

Nghề dự phòng sống bằng số liệu, nên báo cáo thành tích rất dễ tràn ngập con số: tỷ lệ tiêm chủng, số ca giảm, số mẫu xét nghiệm, số lớp tập huấn. Con số giúp hồ sơ cụ thể, nhưng dùng sai lại làm hội đồng nghi ngờ.

Nguyên tắc thứ nhất: chỉ dùng số liệu có trong báo cáo chính thức của đơn vị hoặc ngành, ghi rõ nguồn trong phụ lục. Không tự tính lại theo cách khác để có con số đẹp hơn. Nguyên tắc thứ hai: số liệu là của địa bàn hoặc của chương trình, không phải của riêng một người; luôn nói rõ mình giữ vai trò gì trong kết quả ấy. Nguyên tắc thứ ba: ít mà chắc hơn nhiều mà lỏng. Ba, bốn con số then chốt, mỗi con số gắn với một việc mình làm, thuyết phục hơn một bảng dài.

Nếu không chắc số liệu nào được phép đưa vào hồ sơ công khai, hỏi lãnh đạo đơn vị. Một số dữ liệu dịch tễ có quy định riêng về công bố, nên thận trọng.

Đoạn mẫu: kể một người trong đội phản ứng nhanh

Giả định một nam bác sĩ làm hơn hai mươi năm ở trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh. Câu yếu: "Đồng chí luôn có mặt ở tuyến đầu chống dịch, không quản ngại khó khăn, góp phần khống chế thành công nhiều đợt dịch."

Câu tốt: "Đồng chí là thành viên đội phản ứng nhanh của tỉnh qua nhiều đợt dịch, trực tiếp phụ trách điều tra dịch tễ tại các ổ dịch đầu tiên của mỗi đợt (minh chứng 5 đến 8). Đồng chí soạn hướng dẫn điều tra, khoanh vùng ổ dịch dùng cho các trạm y tế xã trong tỉnh, được đơn vị ban hành (minh chứng 9), và giảng các lớp tập huấn giám sát cho y tế cơ sở (minh chứng 10)."

Đoạn tốt không dùng những chữ lớn như "tuyến đầu", "thành công" nhưng nói rõ người này ở đâu, làm gì, để lại công cụ gì cho người khác dùng. Đó là cách kể công lao của nghề "không có gì xảy ra".

Với một nữ kỹ thuật viên giả định ở phòng xét nghiệm y tế công cộng, đoạn văn sẽ khác hẳn: lần đầu phòng triển khai được kỹ thuật phát hiện một tác nhân gây dịch mà trước đó phải gửi mẫu đi xa, người hướng dẫn các phòng xét nghiệm tuyến dưới lấy và vận chuyển mẫu đúng cách, người giữ cho phòng đạt chuẩn qua các đợt đánh giá chất lượng.

Những chỗ hồ sơ dự phòng hay vấp

Các lỗi dưới đây lặp lại khá đều, sửa được nếu rà kỹ trước khi nộp:

  • Kể thành tích phòng chống dịch của cả tỉnh như của mình, không nói rõ vai trò.
  • Thiếu quyết định điều động cho các đợt đi hỗ trợ nơi khác, khiến thời gian ấy không được ghi nhận.
  • Dùng số liệu tự tổng hợp, không có báo cáo chính thức đi kèm.
  • Bỏ trống tiêu chuẩn công trình vì nghĩ chỉ đề tài lớn mới tính; hướng dẫn chuyên môn được ban hành, mô hình được áp dụng cũng là dạng đóng góp cần đọc kỹ hướng dẫn đợt.
  • Viết quá nhiều thuật ngữ dịch tễ, thành viên hội đồng không cùng chuyên ngành khó theo.

Người làm dự phòng cũng nên cảnh giác với lời mời nhận danh hiệu, giải thưởng "vì cộng đồng" của các tổ chức không rõ ràng, kèm phí. Những thứ ấy không phải danh hiệu nhà nước và không thay được hồ sơ thật.

Nếu kết quả xét có điểm cần kiến nghị, làm đúng trình tự; vướng mắc pháp lý thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Người làm y tế dự phòng có được phong thầy thuốc ưu tú không?

Có. Danh hiệu dành cho người làm nghề y nói chung, trong đó có y tế dự phòng. Điều kiện cụ thể về thời gian, công trình, khen thưởng theo quy định hiện hành; hỏi bộ phận thi đua của đơn vị.

Kỹ thuật viên xét nghiệm ở trung tâm kiểm soát bệnh tật có được đề nghị không?

Nếu đáp ứng tiêu chuẩn thì thuộc diện được đề nghị. Minh chứng nghiêng về triển khai kỹ thuật xét nghiệm, bảo đảm chất lượng phòng thí nghiệm, đào tạo tuyến dưới, theo quy định hiện hành.

Thành tích chống dịch được ghi nhận bằng hình thức khác rồi có tính vào hồ sơ không?

Các hình thức khen thưởng đã nhận là một phần của điều kiện về khen thưởng trước đó, cần bản sao quyết định. Nội dung đóng góp vẫn được kể trong báo cáo thành tích, gắn với vai trò cá nhân.

Có được đưa số ca bệnh giảm vào hồ sơ không?

Được, nếu số liệu lấy từ báo cáo chính thức và ghi nguồn. Cần nói rõ mình giữ vai trò gì trong kết quả đó; số liệu thuộc về địa bàn hoặc chương trình, không phải của riêng một người.

Hồ sơ của người làm dự phòng đi qua cấp nào?

Thường qua hội đồng cấp cơ sở của đơn vị, lên ngành y tế cấp tỉnh hoặc bộ, ngành chủ quản, rồi hội đồng cấp nhà nước. Trình tự chi tiết theo kế hoạch từng đợt và quy định hiện hành.

Đi chống dịch ở tỉnh khác có được ghi vào hồ sơ không?

Được, và nên ghi, vì đó là đóng góp vượt ra ngoài đơn vị. Cần quyết định điều động và xác nhận của nơi đến về thời gian, nhiệm vụ đã làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138