XungDanh.comXứng Danh
Giải thưởng cấp nhà nước và giải thưởng ngành

Kỷ niệm chương là gì: khác danh hiệu, giải thưởng ở đâu và ai được đề nghị

Kỷ niệm chương là hình thức ghi nhận của bộ, ngành, đoàn thể cho người có đóng góp với ngành. Khác gì danh hiệu và giải thưởng, ai được đề nghị, hồ sơ ra sao.

A retired schoolteacher in profile turned away watering potted plants on a sunny balcony, a closed folder on a small table, warm late-afternoon light, medium shot

Kỷ niệm chương là hình thức ghi nhận do bộ, ngành, đoàn thể ở trung ương hoặc tổ chức tương đương ban hành, tặng cho người có quá trình công tác hoặc đóng góp cho sự phát triển của ngành, lĩnh vực đó; nó khác danh hiệu vinh dự nhà nước và giải thưởng cấp nhà nước ở người ban hành, mức ghi nhận và cách xét. Tiêu chuẩn thời gian công tác và các điều kiện cụ thể theo quy chế hiện hành của từng bộ, ngành, tra văn bản và hướng dẫn của bộ phận thi đua – khen thưởng nơi mình công tác.

Bài này dành cho người đang công tác hoặc đã nghỉ hưu được đơn vị hỏi có muốn đề nghị kỷ niệm chương không, cho người ngoài ngành có đóng góp và được mời làm hồ sơ, và cho cán bộ thi đua đang lập danh sách. Bài đi từ vị trí của kỷ niệm chương, các nhóm đối tượng thường gặp, tiêu chuẩn đọc theo nguyên lý, hồ sơ, quy trình, tới cách ghi kỷ niệm chương trong lý lịch và những chỗ hay hiểu nhầm.

Kỷ niệm chương đứng ở đâu so với danh hiệu và giải thưởng

Ba hình thức này hay bị gọi lẫn với nhau. Bảng dưới so ở mức nguyên lý để thấy chúng khác nhau thế nào; chi tiết từng loại theo văn bản hiện hành.

Tiêu chíKỷ niệm chươngDanh hiệu vinh dự nhà nướcGiải thưởng cấp nhà nước
Ai ban hành, quyết địnhBộ, ngành, đoàn thể trung ương hoặc tổ chức tương đươngCấp nhà nướcCấp nhà nước
Xét cái gìQuá trình công tác, đóng góp cho ngành, lĩnh vựcCả quá trình cống hiến và tài năng nghề của một ngườiCông trình, tác phẩm cụ thể
Đối tượngNgười trong ngành và người ngoài ngành có đóng góp, kể cả người nước ngoàiNgười làm nghề theo từng danh hiệuTác giả công trình, tác phẩm
Có nằm trong hệ thống khen thưởng nhà nướcLà hình thức ghi nhận riêng của bộ, ngànhCóCó
Mỗi người nhận mấy lầnThường một lần cho mỗi loại kỷ niệm chươngMỗi mức một lầnMỗi công trình một lần ở một mức

Hiểu đúng vị trí giúp tránh hai lỗi ngược nhau: coi nhẹ kỷ niệm chương vì nghĩ "chỉ là kỷ niệm", hoặc ghi nó trong lý lịch như một danh hiệu nhà nước. Kỷ niệm chương là sự ghi nhận nghiêm túc của ngành, và cũng thường được dùng làm minh chứng về quá trình gắn bó khi người đó được đề nghị các hình thức cao hơn.

Những nhóm đối tượng thường gặp

Người công tác lâu năm trong ngành. Đây là nhóm đông nhất. Tiêu chuẩn thường dựa trên số năm công tác liên tục hoặc cộng dồn trong ngành, có tính đến thời gian ở vùng khó; con số cụ thể theo quy chế hiện hành của từng bộ, ngành.

Người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong ngành. Một số quy chế có điều kiện riêng về thời gian giữ chức vụ. Điều kiện này không thay cho đóng góp thực chất mà chỉ là một cách tính quá trình.

Người ngoài ngành có đóng góp. Cán bộ của địa phương, doanh nghiệp, nhà tài trợ, nhà khoa học ngành khác có công giúp ngành phát triển, ví dụ hỗ trợ xây trường, chuyển giao kỹ thuật cho cơ sở y tế. Hồ sơ cần chứng minh đóng góp cụ thể, không chỉ là quan hệ.

Người nước ngoài. Nhiều bộ, ngành tặng cho chuyên gia, đối tác nước ngoài có đóng góp lâu dài; đề nghị thường qua cơ quan hợp tác quốc tế của ngành.

Người đã nghỉ hưu. Nhiều quy chế cho phép đề nghị cho người đã nghỉ hưu mà chưa được tặng khi còn công tác. Đơn vị cũ thường là nơi làm hồ sơ.

Đọc tiêu chuẩn: chỗ hay vướng

Phần lớn tiêu chuẩn kỷ niệm chương có vẻ đơn giản vì xoay quanh thời gian công tác, nhưng chính chỗ đơn giản lại hay vướng. Câu hỏi thường gặp nhất là thời gian nào được tính: thời gian học việc, tập sự, hợp đồng, biệt phái sang đơn vị khác, chuyển ngành rồi quay lại. Mỗi quy chế có cách tính riêng, nên người làm hồ sơ phải tra quy chế hiện hành của chính bộ, ngành đó, đừng mượn cách tính của ngành khác.

Chỗ vướng thứ hai là kỷ luật. Nhiều quy chế không xét hoặc tạm chưa xét cho người đang trong thời gian bị kỷ luật, và có quy định riêng về việc trừ thời gian. Chỗ thứ ba là bằng chứng thời gian công tác ở đơn vị đã giải thể, nhất là với người làm việc từ nhiều chục năm trước: quyết định tuyển dụng, quyết định điều động đã thất lạc. Lúc này sổ bảo hiểm xã hội, lý lịch cán bộ lưu ở đơn vị hiện tại, xác nhận của đơn vị kế thừa là những nguồn thay thế hay dùng.

Với người ngoài ngành, tiêu chuẩn không đếm năm mà nhìn vào việc cụ thể: đóng góp gì, cho đơn vị nào trong ngành, kéo dài bao lâu, hiệu quả ra sao. Thư đề nghị của đơn vị được hưởng lợi là minh chứng quan trọng nhất.

Hồ sơ đề nghị kỷ niệm chương

Hồ sơ kỷ niệm chương thường gọn hơn hồ sơ danh hiệu và giải thưởng. Thành phần chính xác theo quy chế của từng bộ, ngành.

Giấy tờLấy ở đâuLưu ý
Tờ trình hoặc công văn đề nghịĐơn vị quản lý hoặc đơn vị được hưởng lợiGhi đúng tên loại kỷ niệm chương
Danh sách trích ngangBộ phận thi đua, tổ chức cán bộ lậpHọ tên, năm sinh, đơn vị, chức vụ, số năm công tác tính theo quy chế
Bản tóm tắt quá trình công tác hoặc đóng gópNgười được đề nghị khai, đơn vị xác nhậnGhi mốc rõ ràng, không cần viết dài
Minh chứng thời gian công tác khi cầnHồ sơ cán bộ, sổ bảo hiểm xã hội, quyết định cũChủ yếu cần khi thời gian có đứt quãng hoặc ở đơn vị đã giải thể
Văn bản xác nhận đóng góp với người ngoài ngànhĐơn vị trong ngành được hỗ trợNêu việc cụ thể và thời gian

Vì hồ sơ gọn nên lỗi hay gặp là sai trích ngang: sai năm sinh, sai tên đơn vị cũ, cộng nhầm số năm. Một dòng sai trong danh sách có thể khiến cả danh sách bị trả để sửa.

Người ngoài ngành: viết phần đóng góp sao cho đủ sức nặng

Với người trong ngành, số năm công tác đã nói lên phần lớn câu chuyện. Với người ngoài ngành, không có con số nào làm thay việc kể lại đóng góp cụ thể. Bản tóm tắt nên trả lời bốn câu: đã làm gì cho ngành, cho những đơn vị nào, trong khoảng thời gian nào, và việc đó để lại kết quả gì còn thấy được.

Một đoạn mẫu với người giả định: "Ông là kỹ sư xây dựng làm việc ở một doanh nghiệp tư nhân. Trong nhiều năm, ông tự nguyện thiết kế và giám sát miễn phí việc sửa chữa các phòng học bị xuống cấp ở một số trường tiểu học thuộc các xã vùng khó của tỉnh, vận động doanh nghiệp đóng góp vật liệu. Các trường đã xác nhận số phòng học được sửa và thời gian thực hiện theo văn bản kèm theo."

Đoạn mẫu không cần lời khen, chỉ cần việc và người xác nhận. Đóng góp bằng tài trợ tiền nên mô tả bằng kết quả tạo ra (công trình, lớp học, thiết bị đã đưa vào dùng) hơn là bằng số tiền. Đơn vị đứng ra đề nghị nên là đơn vị trong ngành đã trực tiếp nhận sự hỗ trợ, vì họ là người hiểu rõ nhất đóng góp ấy có ý nghĩa thế nào với công việc hằng ngày của mình.

Quy trình thường gặp

Kỷ niệm chương thường được xét theo đợt, nhiều ngành gắn với ngày truyền thống của ngành. Khung chung như sau, mốc cụ thể theo kế hoạch hằng năm.

  1. Bộ, ngành ra thông báo hoặc kế hoạch xét; đơn vị cơ sở rà danh sách người đủ điều kiện.
  2. Đơn vị cơ sở lập danh sách, kiểm tra trích ngang với từng người, họp xét và gửi lên cơ quan cấp trên trong ngành hoặc cấp tỉnh.
  3. Cơ quan cấp trên tổng hợp, thẩm định, có thể yêu cầu bổ sung minh chứng thời gian công tác.
  4. Bộ phận thi đua – khen thưởng của bộ, ngành thẩm định lần cuối và trình người có thẩm quyền ký quyết định.
  5. Đơn vị nhận quyết định, tổ chức trao. Cả quá trình thường kéo dài vài tháng, tuỳ ngành và tuỳ đợt.

Người đã nghỉ hưu nên chủ động liên hệ đơn vị cũ, vì đơn vị không phải lúc nào cũng còn liên lạc với tất cả người đã nghỉ.

Ghi kỷ niệm chương trong lý lịch và những hiểu nhầm hay gặp

Trong lý lịch, hồ sơ khoa học hay bản khai đề nghị các hình thức khác, kỷ niệm chương nên ghi đúng tên đầy đủ, cơ quan quyết định và năm nhận, xếp ở mục ghi nhận của ngành, tách khỏi mục danh hiệu vinh dự nhà nước và mục khen thưởng. Ghi chung một dòng với danh hiệu dễ tạo cảm giác phóng đại, dù người viết không có ý đó.

Hiểu nhầm phổ biến thứ nhất là nghĩ kỷ niệm chương tự động "cộng điểm" khi xét danh hiệu vinh dự. Thực tế nó chỉ là một minh chứng cho quá trình gắn bó; hội đồng xét danh hiệu vẫn nhìn vào tài năng nghề và cống hiến cụ thể. Hiểu nhầm thứ hai là coi các vật phẩm "kỷ niệm chương" do một số tổ chức tự đặt tên rồi mời mua, mời nhận kèm phí là tương đương kỷ niệm chương của bộ, ngành. Ghi nhận thật không kèm lời mời đóng tiền để được vinh danh; gặp lời mời như vậy nên từ chối.

Câu hỏi thường gặp

Kỷ niệm chương có phải là huân chương không?

Không. Huân chương là hình thức khen thưởng cấp nhà nước theo luật thi đua, khen thưởng; kỷ niệm chương là hình thức ghi nhận do bộ, ngành, đoàn thể ban hành cho người có đóng góp với ngành, lĩnh vực của mình.

Cần công tác bao nhiêu năm mới được tặng kỷ niệm chương?

Số năm theo quy chế hiện hành của từng bộ, ngành và có thể khác nhau giữa nam, nữ, vùng khó hay chức vụ. Bạn nên hỏi bộ phận thi đua hoặc tổ chức cán bộ của đơn vị để được tra đúng văn bản.

Một người có thể nhận kỷ niệm chương của nhiều ngành không?

Có thể, nếu người đó có đóng góp cho nhiều ngành và đáp ứng quy chế của từng ngành. Thường mỗi loại kỷ niệm chương chỉ tặng một lần cho một người.

Đã nghỉ hưu nhiều năm có đề nghị được không?

Nhiều quy chế cho phép, nhất là khi người đó đủ điều kiện từ lúc còn công tác mà chưa được xét. Nên liên hệ đơn vị cũ hoặc đơn vị kế thừa để họ lập hồ sơ theo tuyến.

Bị kỷ luật trước đây có ảnh hưởng không?

Tuỳ quy chế của từng ngành và mức kỷ luật; một số quy chế trừ thời gian hoặc chưa xét trong thời gian chịu kỷ luật. Bạn cần đọc quy chế hiện hành hoặc hỏi bộ phận thi đua của đơn vị.

Mất kỷ niệm chương có xin cấp lại được không?

Một số bộ, ngành có thủ tục cấp lại hoặc cấp bản sao giấy chứng nhận theo quy chế riêng. Liên hệ bộ phận thi đua – khen thưởng của ngành đã tặng, mang theo thông tin quyết định để được hướng dẫn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138