XungDanh.comXứng Danh
Nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú

Nhà giáo ưu tú cho giảng viên đại học: giờ giảng, giáo trình và người học sau đại học

Giảng viên đại học xét nhà giáo ưu tú không chỉ bằng bài báo khoa học. Cách cân giờ giảng, giáo trình, hướng dẫn người học và nghiên cứu trong một hồ sơ.

A university lecturer seen from behind standing beside a whiteboard with no writing visible, facing a half-full lecture hall of students, wide shot from the back row, bright overcast light

Giảng viên đại học được xét nhà giáo ưu tú theo bộ tiêu chuẩn chung của danh hiệu, nhưng hội đồng đọc hồ sơ của họ bằng một bộ minh chứng riêng: giờ giảng và chất lượng giảng dạy, giáo trình và học liệu, việc hướng dẫn người học sau đại học, và nghiên cứu phục vụ đào tạo. Hồ sơ dày bài báo mà mỏng phần dạy học là kiểu hồ sơ dễ bị hỏi lại nhất.

Bài này dành cho giảng viên các trường đại học, học viện được khoa hoặc trường đề nghị, và cho cán bộ phòng tổ chức, phòng thi đua đang chuẩn bị đợt xét. Thứ tự: danh hiệu nhà giáo khác chức danh khoa học ở đâu, từng tiêu chuẩn đọc theo công việc của giảng viên, bảng minh chứng, các bước xét ở trường và cấp trên, cách viết để phần dạy học nổi lên, và những tình huống riêng như giảng viên thỉnh giảng, giảng viên chuyển từ viện nghiên cứu sang.

Danh hiệu nhà giáo không phải chức danh khoa học

Nhiều giảng viên đã có chức danh phó giáo sư, giáo sư nghĩ rằng hồ sơ nhà giáo ưu tú chỉ là thủ tục chép lại. Thực ra hai thứ trả lời hai câu hỏi khác nhau. Chức danh khoa học xét năng lực nghiên cứu và đào tạo theo chuẩn của hội đồng chức danh; danh hiệu nhà giáo là danh hiệu vinh dự nhà nước, ghi nhận tài năng sư phạm, đạo đức nghề và quá trình cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.

Vì vậy một giảng viên có rất nhiều công bố quốc tế vẫn có thể gặp khó ở danh hiệu nhà giáo nếu phần giảng dạy trên lớp mờ nhạt, ít tham gia xây dựng chương trình, ít hướng dẫn người học. Ngược lại, một giảng viên chưa có chức danh khoa học cao nhưng dạy giỏi, biên soạn giáo trình dùng chung, được nhiều thế hệ sinh viên và đồng nghiệp tín nhiệm vẫn có hồ sơ đáng kể.

Hai mức ưu tú và nhân dân ở bậc đại học cũng như ở các cấp học khác: mức nhân dân chỉ xét cho người đã có danh hiệu ưu tú, với tầm ảnh hưởng rộng hơn. Thời gian giảng dạy, các yêu cầu đi kèm theo quy định hiện hành; giảng viên tra văn bản và hướng dẫn của cơ quan thi đua – khen thưởng cùng hướng dẫn của bộ chủ quản.

Từng tiêu chuẩn đọc theo công việc của giảng viên

Thời gian giảng dạy. Tính theo quy định hiện hành. Những năm đi học tiến sĩ tập trung ở nước ngoài, những năm làm quản lý toàn thời gian có thể có cách tính riêng; cần ghi rõ từng giai đoạn trong bản khai và hỏi phòng tổ chức.

Tài năng sư phạm trên giảng đường. Hội đồng thường nhìn vào khối lượng và chất lượng giờ giảng nhiều năm, kết quả lấy ý kiến người học về học phần, việc được khoa giao những học phần khó, học phần mới. Đổi mới phương pháp dạy, dạy theo dự án, dạy bằng tiếng nước ngoài cũng là minh chứng tốt nếu có văn bản ghi nhận.

Giáo trình, học liệu, chương trình. Chủ biên hoặc tham gia biên soạn giáo trình được hội đồng thẩm định và nhà trường đưa vào sử dụng; xây dựng, cập nhật chương trình đào tạo; xây dựng học phần mới. Đây là phần cho thấy ảnh hưởng của giảng viên tới cả ngành học, không riêng lớp mình.

Hướng dẫn người học. Hướng dẫn khoá luận, luận văn, luận án; hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học, thi Olympic, thi sáng tạo. Người học do mình hướng dẫn hiện đang làm gì, có trở thành giảng viên, nhà nghiên cứu hay không, là minh chứng hội đồng rất quý.

Nghiên cứu phục vụ đào tạo. Đề tài, bài báo được tính, nhưng nên cho thấy chúng đi vào bài giảng, giáo trình hay đào tạo người học ra sao. Một danh mục công bố dài không kèm liên hệ nào với dạy học sẽ không phát huy hết giá trị trong hồ sơ danh hiệu nhà giáo.

Minh chứng mạnh và yếu trong hồ sơ giảng viên

Bảng dưới gom những minh chứng giảng viên thường có, kèm lưu ý khi chọn đưa vào hồ sơ.

Tiêu chuẩnMinh chứng thuyết phụcMinh chứng yếu
Giảng dạyXác nhận khối lượng giờ giảng nhiều năm của phòng đào tạo; kết quả lấy ý kiến người học do trường tổ chứcBản tự kê học phần đã dạy, không có xác nhận
Giáo trìnhQuyết định xuất bản và đưa vào sử dụng; biên bản thẩm định giáo trìnhBài giảng nội bộ chưa qua thẩm định
Chương trình đào tạoQuyết định thành lập tổ soạn thảo có tên người được đề nghị; chương trình được ban hànhCâu “tham gia xây dựng chương trình” không có văn bản
Hướng dẫn người họcQuyết định giao hướng dẫn luận văn, luận án; kết quả bảo vệDanh sách sinh viên tự lập
Nghiên cứuBiên bản nghiệm thu đề tài; bài báo kèm thông tin xuất bảnBản thảo, bài đang gửi chưa được chấp nhận

Phòng đào tạo và phòng khoa học của trường thường giữ đủ dữ liệu về giờ giảng, đề tài, hướng dẫn. Xin xác nhận tổng hợp từ các phòng này gọn hơn nhiều so với tự photo từng quyết định lẻ.

Các bước xét trong trường đại học và ở cấp trên

Lịch cụ thể theo kế hoạch của bộ chủ quản trong từng đợt; khung chung như sau.

  1. Khoa hoặc bộ môn rà soát giảng viên đủ điều kiện, đề xuất lên trường; trường họp hội đồng cấp cơ sở, lấy ý kiến tập thể của đơn vị.
  2. Giảng viên hoàn thiện bản khai, báo cáo thành tích, phụ lục; phòng đào tạo, phòng khoa học xác nhận số liệu; hiệu trưởng hoặc giám đốc ký.
  3. Hồ sơ gửi bộ chủ quản; trường thuộc bộ, ngành khác thì gửi theo đường của bộ, ngành đó; trường trực thuộc cấp tỉnh thì theo hướng dẫn của tỉnh.
  4. Hội đồng cấp bộ hoặc cấp tỉnh xét, công khai danh sách lấy ý kiến, bỏ phiếu theo tỷ lệ quy định.
  5. Hội đồng cấp nhà nước xét tiếp trước khi có quyết định phong tặng; kết quả thường công bố quanh dịp 20/11.

Với trường đại học, khâu nội bộ hay kéo dài vì phải chờ xác nhận của nhiều phòng ban. Nên làm việc với các phòng ngay khi trường thông báo đợt xét, không đợi hoàn thiện báo cáo rồi mới xin số liệu.

Cách viết để phần dạy học nổi lên

Một lỗi phổ biến là báo cáo của giảng viên mở bằng danh mục công trình khoa học và để phần giảng dạy thành vài dòng cuối. Với danh hiệu nhà giáo, nên đảo lại: mở bằng quá trình giảng dạy và những học phần gắn với tên mình, tiếp theo là giáo trình, chương trình, rồi người học, cuối cùng mới tới nghiên cứu và nói rõ nghiên cứu ấy phục vụ đào tạo ra sao.

Đoạn mẫu với nhân vật giả định, một giảng viên dạy cơ học hơn hai mươi năm: “Thầy phụ trách giảng dạy học phần cơ sở của ngành qua nhiều khoá, chủ trì đổi mới học phần theo hướng làm đồ án nhóm từ năm thứ hai; cách làm này được khoa đưa vào chương trình đào tạo khi cập nhật. Thầy là chủ biên giáo trình của học phần, được hội đồng thẩm định của trường thông qua và đang được dùng ở trường cùng một số trường đào tạo cùng ngành. Trong quá trình công tác, thầy hướng dẫn nhiều học viên cao học và nghiên cứu sinh, một số hiện là giảng viên của khoa.”

Không cần tính từ nào trong đoạn ấy. Nếu có số khoá, số học viên thật thì ghi kèm xác nhận; không có thì để dạng chung như trên, đừng ước lượng.

Tình huống riêng của giảng viên

Giảng viên thỉnh giảng nhiều trường. Giờ giảng thỉnh giảng có thể được ghi nhận như một phần đóng góp, nhưng hồ sơ thường do nơi công tác chính lập. Cần xin xác nhận của các trường mời giảng nếu muốn đưa vào.

Chuyển từ viện nghiên cứu sang trường. Thời gian ở viện có thể không tính là giảng dạy, trừ phần có tham gia đào tạo theo quy định hiện hành. Nên ghi rõ mốc chuyển và phần đào tạo đã làm khi còn ở viện.

Đang giữ chức vụ quản lý trường. Vẫn phải chứng minh giờ giảng và đóng góp chuyên môn. Thành tích quản lý được tính nhưng không thay được tài năng sư phạm.

Giảng viên trường ngoài công lập. Có thể được đề nghị nếu đáp ứng tiêu chuẩn; đường gửi hồ sơ theo hướng dẫn của bộ chủ quản trong đợt xét.

Giảng viên đã nghỉ hưu nhưng vẫn hướng dẫn nghiên cứu sinh. Cách tính và đơn vị lập hồ sơ theo quy định hiện hành; nên hỏi phòng tổ chức của trường từng công tác.

Lấy ý kiến người học và đồng nghiệp: chuẩn bị từ sớm

Ở trường đại học, phần uy tín và tín nhiệm thường được hội đồng đọc qua hai nguồn: kết quả lấy ý kiến tập thể của đơn vị trong đợt xét, và kết quả lấy ý kiến người học về học phần qua nhiều năm nếu trường có tổ chức. Nguồn thứ nhất diễn ra trong đợt; nguồn thứ hai được tích luỹ từ trước, và đây là chỗ giảng viên nên để ý từ sớm.

Nhiều trường lưu kết quả khảo sát người học theo từng học kỳ nhưng không ai tổng hợp lại theo từng giảng viên. Khi đợt xét mở, giảng viên có thể đề nghị phòng đảm bảo chất lượng trích xuất và xác nhận kết quả của các học phần mình phụ trách trong một khoảng thời gian. Bản tổng hợp như vậy gọn và có sức nặng hơn hẳn việc tự chụp từng phiếu.

Với đồng nghiệp, điều quan trọng là sự minh bạch: trao đổi với bộ môn, khoa về việc mình được đề nghị, chuẩn bị sẵn sàng trả lời các câu hỏi về thành tích khi hồ sơ được công khai. Một phản ánh nhỏ không được giải thích kịp thời có thể làm chậm cả hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Có chức danh phó giáo sư thì có chắc được phong nhà giáo ưu tú không?

Không. Chức danh khoa học và danh hiệu nhà giáo là hai việc khác nhau. Danh hiệu nhà giáo xét tài năng sư phạm, đạo đức và quá trình cống hiến cho giáo dục theo tiêu chuẩn riêng.

Giảng viên chưa có học vị tiến sĩ có được đề nghị không?

Học vị không phải điều kiện duy nhất. Tiêu chuẩn cụ thể theo quy định hiện hành; giảng viên tra văn bản và hướng dẫn của cơ quan thi đua – khen thưởng cùng hướng dẫn của bộ chủ quản trong đợt xét.

Kết quả lấy ý kiến người học có được dùng làm minh chứng không?

Có thể, nếu do trường tổ chức và có xác nhận. Đây là minh chứng tốt cho chất lượng giảng dạy, vì nó cho thấy người học đánh giá thế nào qua nhiều học kỳ.

Bài báo quốc tế có quan trọng không trong hồ sơ nhà giáo?

Có giá trị, nhưng nên trình bày gắn với đào tạo: nghiên cứu ấy đi vào bài giảng, giáo trình hay hướng dẫn người học ra sao. Danh mục công bố đơn thuần chưa đủ cho danh hiệu nhà giáo.

Hồ sơ của giảng viên trường thuộc bộ khác gửi đi đâu?

Thường gửi theo đường của bộ, ngành chủ quản trường đó, rồi bộ, ngành ấy đưa lên hội đồng cấp nhà nước. Phòng tổ chức hoặc phòng thi đua của trường sẽ có hướng dẫn cụ thể trong từng đợt.

Giảng viên dạy bằng tiếng nước ngoài có lợi thế gì không?

Có thể là minh chứng cho đổi mới và năng lực giảng dạy nếu có văn bản giao dạy học phần, chương trình liên kết hoặc chương trình tiên tiến. Bản thân việc dạy bằng tiếng nước ngoài không phải tiêu chuẩn riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138