XungDanh.comXứng Danh
Sau khi được phong: mang danh hiệu cho đúng

Ghi danh hiệu nghệ sĩ ưu tú trên chương trình biểu diễn, áp phích và trang cá nhân

Cách ghi NSƯT trên tờ chương trình, áp phích, phần giới thiệu MC, đĩa nhạc và trang cá nhân; ai chịu trách nhiệm ghi đúng và lỗi hay gặp của ban tổ chức.

Wide shot from behind of a lone performer tuning a traditional string instrument on the wooden floor of an empty rehearsal hall, warm late-afternoon light

Nghệ sĩ được phong ghi danh hiệu bằng tên đầy đủ “Nghệ sĩ ưu tú” hoặc dạng viết tắt quen dùng “NSƯT”, đặt trước nghệ danh hoặc họ tên trên tờ chương trình, áp phích, phần giới thiệu. Người chịu trách nhiệm ghi đúng là ban tổ chức chương trình, còn nghệ sĩ nên chủ động gửi một dòng giới thiệu chuẩn để mọi nơi chép theo.

Bài này dành cho nghệ sĩ vừa được phong, người quản lý, ban tổ chức đêm diễn, người biên tập tờ chương trình và người viết lời dẫn. Thứ tự: vì sao giới biểu diễn hay ghi sai hơn các ngành khác, cách viết, từng loại ấn phẩm, lời dẫn trên sân khấu, chuyện dùng danh hiệu khi diễn thương mại, rồi lỗi hay gặp.

Vì sao trong biểu diễn danh hiệu hay bị ghi sai

Ở trường học hay bệnh viện, tên một người xuất hiện chủ yếu trên văn bản do bộ phận văn thư soạn, có người soát. Trong biểu diễn, tên nghệ sĩ đi qua tay rất nhiều người: đơn vị tổ chức, công ty truyền thông, người thiết kế áp phích, người viết lời dẫn, người đăng bài quảng bá, đài truyền hình phát lại. Mỗi người chép từ một nguồn, có khi là một bài báo cũ từ thời nghệ sĩ chưa được phong, có khi là trang cá nhân của người hâm mộ.

Thêm vào đó, nghệ sĩ hay dùng nghệ danh, có người có hai nghệ danh qua các giai đoạn, và một đêm diễn có thể có cả nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú lẫn nghệ sĩ trẻ chưa có danh hiệu. Ghi sót danh hiệu của một người trong khi ghi đủ cho người bên cạnh dễ gây hiểu lầm; ghi nhầm mức cao hơn lại là sai sự thật.

Vì vậy cách làm hiệu quả nhất là nghệ sĩ hoặc người quản lý soạn sẵn một “dòng giới thiệu chuẩn” sau khi có quyết định: danh hiệu, nghệ danh, họ tên khai sinh nếu cần, chuyên môn, đơn vị công tác. Gửi kèm mỗi lần nhận lời mời, yêu cầu ban tổ chức gửi lại bản in thử trước khi in.

Cách viết cho đúng

Tên đầy đủ là “Nghệ sĩ ưu tú”, mức cao hơn là “Nghệ sĩ nhân dân”. Viết hoa chữ cái đầu cụm danh hiệu, thống nhất một kiểu trong cùng ấn phẩm. Không dịch hay chế thành “nghệ sĩ xuất sắc”, “nghệ sĩ quốc gia” trên bản tiếng Việt.

Viết tắt quen dùng là NSƯT và NSND. Dùng ở chỗ chật như áp phích, khung tên trên màn hình, tờ chương trình nhiều tiết mục. Không dùng biến thể không dấu “NSUT” trên ấn phẩm chính thức.

Danh hiệu đứng trước nghệ danh. Dạng thường gặp là “NSƯT nghệ danh”, nếu cần ghi họ tên khai sinh thì để trong ngoặc phía sau hoặc ở phần tiểu sử, không chèn danh hiệu vào giữa.

Chuyên môn ghi sau tên, không trộn vào danh hiệu. Đúng là “NSƯT nghệ danh, diễn viên cải lương”, không viết “Nghệ sĩ ưu tú cải lương”. Danh hiệu là một, chuyên môn là thông tin đi kèm.

Tên chương trình biểu diễn không dùng danh hiệu như thương hiệu. Đặt tên đêm diễn kiểu “Đêm nhạc NSƯT…” vẫn gặp, nhưng nên để danh hiệu ở phần giới thiệu người biểu diễn hơn là biến nó thành một phần tên sự kiện bán vé.

Từng loại ấn phẩm và người chịu trách nhiệm

Mỗi loại ấn phẩm có một người nắm khâu cuối. Biết người đó là ai thì gửi dòng giới thiệu chuẩn đúng chỗ.

Ấn phẩmAi nắm khâu cuốiLưu ý khi ghi danh hiệu
Tờ chương trình in tại chỗNgười biên tập chương trình của ban tổ chứcSoát thứ tự tiết mục và danh hiệu từng người trước khi in
Áp phích, ảnh quảng báNgười thiết kế, công ty truyền thôngDanh hiệu cỡ chữ nhỏ hơn nghệ danh, không đặt riêng thành khẩu hiệu
Khung tên trên màn hình, truyền hìnhBiên tập viên chương trình phát sóngGửi trước danh sách khung tên có danh hiệu cho từng người
Bìa đĩa nhạc, album sốNgười làm sản phẩm, nhà phát hànhBản phát hành trước ngày phong không cần sửa
Trang cá nhân, trang người hâm mộNghệ sĩ hoặc người quản lýCập nhật phần giới thiệu, nhắc trang người hâm mộ chép theo

Khi tham gia một chương trình lớn có nhiều đơn vị cùng làm truyền thông, nên hỏi rõ ai là đầu mối duy nhất duyệt nội dung giới thiệu nghệ sĩ. Gửi cho đầu mối đó, đừng gửi rải rác cho từng người.

Với chương trình truyền hình phát lại nhiều lần, khung tên thường được lưu trong kho của đài. Nếu chương trình ghi hình trước ngày phong, bản phát lại vẫn giữ khung tên cũ là bình thường; muốn cập nhật thì đề nghị với biên tập viên, không tự yêu cầu sửa các bản đã lưu hành trên mạng.

Lời dẫn trên sân khấu: đọc danh hiệu sao cho tự nhiên

Người dẫn chương trình đọc danh hiệu khi giới thiệu là chuyện thường, nhưng cách đọc cũng cần tinh ý. Đọc dạng đầy đủ “Nghệ sĩ ưu tú” rồi tới nghệ danh, không đọc chữ viết tắt. Không gắn thêm những cụm như “nghệ sĩ ưu tú duy nhất của dòng nhạc này” khi không kiểm được, vì một câu thừa như vậy có thể làm người khác trong nghề thấy bị gạt ra.

Một đêm diễn tổ chức tri ân một nghệ sĩ cải lương giả định, diễn hơn ba mươi năm, vừa được phong, có thể mở bằng lời dẫn ngắn: “Xin mời khán giả đón nghệ sĩ ưu tú nghệ danh, người đã đứng trên sân khấu hơn ba mươi năm và đang dạy lớp diễn viên trẻ của đoàn.” Câu dẫn như vậy vừa có danh hiệu, vừa có điều làm nên danh hiệu, không tung hô.

Khi trong chương trình có cả nghệ sĩ nhân dân và nghệ sĩ ưu tú, thứ tự xuất hiện do kịch bản quyết định chứ không theo danh hiệu. Người dẫn chỉ cần đọc đúng danh hiệu của từng người, không cần giải thích sự khác nhau giữa hai mức trên sân khấu.

Tiểu sử nghệ sĩ: cập nhật sau khi được phong

Tiểu sử ngắn in trong tờ chương trình, trên trang của đơn vị nghệ thuật hay gửi cho báo chí là nơi danh hiệu được ghi đầy đủ nhất. Nhiều nghệ sĩ chỉ thêm một dòng “được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú” vào cuối bản tiểu sử cũ, khiến bản tiểu sử trông như chắp vá. Cách gọn hơn là viết lại đoạn mở của tiểu sử, đưa danh hiệu vào câu đầu, rồi tới những vai diễn, chương trình, giải thưởng liên hoan làm nên danh hiệu.

Đoạn mẫu cho một nghệ sĩ múa giả định: “Nghệ sĩ ưu tú, diễn viên múa, hơn hai mươi lăm năm biểu diễn và biên đạo tại một đoàn nghệ thuật cấp tỉnh. Chị đảm nhận vai chính trong nhiều vở múa dài, tham gia biên đạo cho các chương trình phục vụ vùng sâu, hiện phụ trách lớp đào tạo diễn viên múa trẻ của đoàn.” Đoạn này không cần ghi năm phong, không cần liệt kê mọi giải; năm phong và danh sách giải để ở bản tiểu sử đầy đủ.

Nên giữ hai bản: bản ngắn khoảng năm, sáu dòng cho tờ chương trình và áp phích, bản đầy đủ cho báo chí và hồ sơ nghề nghiệp. Khi có lời mời, gửi bản ngắn kèm dòng giới thiệu chuẩn; người biên tập chỉ việc chép, ít cơ hội sai. Mỗi năm soát lại một lần để thêm vai diễn mới, bỏ những thông tin đã cũ như đơn vị công tác trước đây.

Diễn thương mại, quảng cáo sản phẩm: danh hiệu dùng tới đâu

Nghệ sĩ được phong vẫn nhận diễn sự kiện doanh nghiệp, đám cưới, quảng cáo. Danh hiệu không cấm những việc đó, nhưng có ranh giới nên giữ. Trong hợp đồng diễn thương mại, ghi danh hiệu để giới thiệu người biểu diễn là bình thường. Điều nên tránh là để nhãn hàng dùng danh hiệu như lời bảo chứng cho sản phẩm, kiểu “sản phẩm được nghệ sĩ ưu tú tin dùng”, vì đó là đem sự ghi nhận của Nhà nước ra làm lời quảng cáo cho một món hàng.

Thêm một điều khoản ngắn vào hợp đồng giúp đỡ phiền về sau: nhãn hàng chỉ được ghi danh hiệu ở phần giới thiệu người biểu diễn, không đặt cạnh tên sản phẩm, không dùng trong lời khẳng định công dụng. Nếu nghệ sĩ đang công tác ở đơn vị nghệ thuật công lập, nên xem thêm quy định của đơn vị về việc tham gia hoạt động bên ngoài.

Với hình ảnh cũ, quảng cáo cũ đã quay trước khi được phong, không có lý do gì để nhãn hàng tự chèn thêm danh hiệu vào. Nếu họ muốn cập nhật, đó là một lần sử dụng mới và nên có đồng ý mới.

Lỗi hay gặp của ban tổ chức và cách sửa nhanh

Đa số lỗi nằm ở khâu chép tên. Dưới đây là những lỗi gặp nhiều nhất trong năm đầu sau khi nghệ sĩ được phong:

  • Bỏ sót danh hiệu vì chép từ bài báo cũ; sửa bằng cách gửi dòng giới thiệu chuẩn kèm mỗi lời mời.
  • Ghi vượt mức, viết nghệ sĩ nhân dân cho người được phong nghệ sĩ ưu tú; yêu cầu sửa trước khi in, nếu đã in thì đính chính trên trang của chương trình.
  • Ghi danh hiệu trước khi có quyết định, lúc hồ sơ mới qua hội đồng cấp bộ; nghệ sĩ nên từ chối nhận cách ghi này.
  • Gắn danh hiệu cho cả nhóm, cả ban nhạc khi chỉ một thành viên được phong.
  • Dịch danh hiệu sang tiếng Anh tuỳ tiện trên ấn phẩm song ngữ; nên thống nhất với người quản lý một cách dịch mô tả và dùng lại về sau.

Phần lớn khán giả không để ý những lỗi này, nhưng người trong nghề thì thấy. Giữ đúng ngay từ năm đầu giúp nghệ sĩ không phải đi đính chính rải rác về sau.

Khi phát hiện sai sau khi ấn phẩm đã phát hành, cách xử lý êm nhất là nhắn riêng cho đầu mối của ban tổ chức, kèm dòng giới thiệu chuẩn, đề nghị sửa ở bản số và ở các lần in sau. Không cần lên tiếng công khai trừ khi cách ghi sai gắn với quảng cáo thương mại hoặc ghi một danh hiệu nghệ sĩ không có để bán vé.

Câu hỏi thường gặp

Nghệ sĩ ưu tú viết tắt là gì?

Dạng viết tắt quen dùng là NSƯT, mức cao hơn là NSND. Viết tắt hợp với áp phích, khung tên trên màn hình; trên tờ chương trình nên có dạng đầy đủ ít nhất một lần ở phần giới thiệu.

Danh hiệu đặt trước nghệ danh hay họ tên khai sinh?

Thường đặt trước nghệ danh, vì khán giả biết người biểu diễn qua nghệ danh. Nếu cần ghi họ tên khai sinh thì để trong ngoặc phía sau hoặc ở phần tiểu sử, không chèn danh hiệu vào giữa hai tên.

Ai chịu trách nhiệm ghi đúng danh hiệu trên tờ chương trình?

Người biên tập chương trình của ban tổ chức nắm khâu cuối. Nghệ sĩ nên chủ động gửi một dòng giới thiệu chuẩn và xin bản in thử trước khi in để tránh sai sót.

Nhãn hàng có được ghi danh hiệu trong quảng cáo không?

Ghi để giới thiệu người biểu diễn thì bình thường. Không nên để nhãn hàng đặt danh hiệu cạnh tên sản phẩm hay dùng như lời bảo chứng công dụng; điều này nên ghi thẳng vào hợp đồng.

Album phát hành trước ngày được phong có phải sửa bìa không?

Không cần. Bản đã phát hành trước ngày có quyết định giữ nguyên; lần phát hành mới hoặc tái bản mới cập nhật danh hiệu, và thời điểm phát hành nên rõ để người nghe không hiểu nhầm.

Trên ấn phẩm song ngữ nên dịch danh hiệu thế nào?

Nên thống nhất một cách dịch mô tả với người quản lý, giữ nguyên dạng tiếng Việt có dấu đi kèm, rồi dùng lại cho mọi ấn phẩm về sau. Tránh để mỗi ban tổ chức tự dịch một kiểu khác nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138