XungDanh.comXứng Danh
Sau khi được phong: mang danh hiệu cho đúng

Ghi danh hiệu nhà giáo ưu tú thế nào: lý lịch, danh thiếp, sách và hồ sơ khoa học

Nhà giáo ưu tú ghi đầy đủ hay viết tắt, đứng trước hay sau học hàm, ghi gì trên lý lịch, danh thiếp, bìa sách và khi nào không nên dùng danh hiệu.

Over-the-shoulder view of a female teacher at a home desk by a window, sorting blank paper folders and a stack of plain notebooks, soft morning daylight

Sau khi có quyết định phong tặng, thầy cô ghi danh hiệu bằng tên gọi đầy đủ “Nhà giáo ưu tú” hoặc dạng viết tắt quen dùng “NGƯT”, thường đặt trước học hàm, học vị và họ tên. Danh hiệu được ghi ở lý lịch, hồ sơ khen thưởng, danh thiếp, bìa sách, phần giới thiệu tác giả; nên dè dặt khi nó xuất hiện trong quảng cáo lớp học hay sản phẩm thương mại.

Bài này viết cho thầy cô vừa được phong, cho bộ phận văn thư, tổ chức của nhà trường đang cập nhật hồ sơ, và cho nhà xuất bản, ban tổ chức hội thảo cần ghi đúng phần giới thiệu. Đi theo thứ tự: danh hiệu nằm ở đâu so với chức vụ và học hàm, cách viết đầy đủ và viết tắt, từng nơi cần ghi, rồi tới những chỗ nên giữ chừng mực và lỗi hay gặp.

Danh hiệu không phải chức vụ, cũng không phải học hàm

Ba thứ hay đứng cạnh tên một người làm nghề dạy học có bản chất khác nhau. Chức vụ như hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn gắn với vị trí công tác và hết khi thôi giữ vị trí đó. Học hàm, học vị như phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ do hệ thống đào tạo và hội đồng chức danh cấp, nói về trình độ chuyên môn. Danh hiệu vinh dự Nhà giáo ưu tú do Nhà nước phong tặng, ghi nhận quá trình cống hiến và tài năng sư phạm, gắn với con người suốt đời trừ khi bị huỷ theo quy định.

Vì gắn với con người, danh hiệu không mất đi khi thầy cô nghỉ hưu, chuyển trường hay chuyển sang làm quản lý giáo dục. Một thầy giáo dạy toán đã nghỉ hưu mười năm vẫn được ghi là Nhà giáo ưu tú trên bài viết hồi ký, trên giấy mời dự lễ kỷ niệm thành lập trường. Ngược lại, danh hiệu không tự sinh ra quyền hạn quản lý nào; nó không thay cho chức vụ khi ký văn bản. Trên văn bản hành chính, dòng chức vụ ở phần chữ ký vẫn ghi đúng chức vụ, danh hiệu chỉ xuất hiện khi văn bản cần giới thiệu người đó với tư cách cá nhân.

Hiểu đúng ba lớp này giúp tránh hai kiểu lẫn lộn hay gặp: đưa danh hiệu vào dòng chức vụ của văn bản điều hành, hoặc bỏ sót danh hiệu trong những chỗ đáng ghi như hồ sơ đề nghị khen thưởng cao hơn, lý lịch khoa học, phần giới thiệu diễn giả.

Viết đầy đủ, viết tắt và thứ tự đứng trước tên

Dạng đầy đủ viết hoa chữ cái đầu của cụm danh hiệu. Cách phổ biến là “Nhà giáo ưu tú” hoặc “Nhà giáo Ưu tú”; mỗi đơn vị nên thống nhất một kiểu theo quy chế văn thư của mình, đừng để cùng một cuốn kỷ yếu có hai cách viết. Mức cao hơn là “Nhà giáo nhân dân”, viết theo cùng nguyên tắc.

Dạng viết tắt quen dùng là NGƯT, mức cao hơn là NGND. Viết tắt chỉ dùng ở chỗ chật như danh thiếp, bảng tên hội thảo, chú thích ảnh, và nên có dạng đầy đủ xuất hiện ít nhất một lần ở nơi khác của cùng tài liệu. Tránh các biến thể không dấu như “NGUT” vì dễ đọc sai, và tránh thêm dấu chấm giữa các chữ cái.

Danh hiệu thường đứng trước học hàm, học vị. Thói quen trình bày rộng rãi hiện nay là: danh hiệu, rồi học hàm, rồi học vị, rồi họ tên, ví dụ dạng “NGƯT. PGS.TS. họ tên”. Một số tạp chí, nhà xuất bản có quy định riêng, khi đó theo quy định nơi đăng.

Không ghi năm phong ngay trước tên. Năm được phong, số và ngày quyết định để ở lý lịch và hồ sơ khen thưởng, không gắn vào dòng tên. Viết kiểu “NGƯT năm nào đó” trên danh thiếp làm dòng tên rườm rà mà không thêm thông tin cần thiết cho người đọc.

Ghi ở đâu và ghi ra sao

Bảng dưới gom những nơi thầy cô thường phải cập nhật trong vài tháng đầu sau khi nhận quyết định, kèm lưu ý riêng của từng nơi.

Nơi ghiCách ghiLưu ý
Sơ yếu lý lịch, hồ sơ viên chứcMục khen thưởng: tên danh hiệu, số và ngày quyết định, cấp kýNộp bản sao quyết định cho bộ phận tổ chức để cập nhật vào hồ sơ gốc
Lý lịch khoa học, hồ sơ chức danhMục khen thưởng hoặc danh hiệu, ghi đúng tên đầy đủKhông thay cho phần thành tích chuyên môn, chỉ là một dòng
Danh thiếp, chữ ký thư điện tửDạng viết tắt trước học hàm, học vị và họ tênDòng chức vụ, đơn vị để riêng bên dưới
Bìa sách, giáo trình, trang tác giảTheo quy định của nhà xuất bản, thường ghi trước học hàmSách viết chung thì ghi cho đúng người, không ghi chung cho nhóm
Phần giới thiệu diễn giả, giấy mờiDạng đầy đủ khi đọc giới thiệu, viết tắt trên bảng tênBan tổ chức nên hỏi lại người được mời trước khi in

Với hồ sơ viên chức, việc quan trọng nhất là bản sao quyết định nằm đúng chỗ trong hồ sơ gốc. Nhiều thầy cô về sau làm hồ sơ đề nghị danh hiệu cao hơn hoặc hồ sơ hưởng chế độ mới phát hiện hồ sơ gốc ở trường không có bản sao, phải đi xin xác nhận lại rất mất công.

Trên sách, giáo trình và bài viết chuyên môn

Một cô giáo dạy ngữ văn lâu năm vừa được phong, đồng thời là chủ biên một cuốn sách tham khảo cho học sinh lớp chín. Câu hỏi đặt ra: có nên in “Nhà giáo ưu tú” trên bìa không. Câu trả lời ngắn là được, nếu nhà xuất bản chấp nhận và cách ghi trung thực. Tuy vậy, có hai điểm nên giữ. Thứ nhất, sách viết chung thì danh hiệu đi kèm đúng tên người được phong, không viết kiểu “nhóm tác giả là các nhà giáo ưu tú” khi chỉ một người có danh hiệu. Thứ hai, phần quảng bá sách do nhà phát hành viết không được phóng đại thành “nhà giáo nhân dân” hay “chuyên gia hàng đầu cả nước”.

Với bài báo khoa học, bài tham luận, thông lệ của nhiều tạp chí chuyên ngành là chỉ ghi học hàm, học vị và cơ quan công tác; danh hiệu vinh dự có thể ghi ở phần thông tin tác giả nếu tạp chí cho phép. Thầy cô nên xem thể lệ của từng nơi, đừng tự thêm vào dòng tên tác giả khi thể lệ không có ô đó.

Với sách xuất bản trước ngày có quyết định, không cần và không nên sửa bìa các bản đã in. Lần tái bản sau mới cập nhật, và thông tin này nên đi kèm năm tái bản để người đọc không hiểu nhầm thời điểm.

Dạy thêm, trung tâm và mạng xã hội: chỗ nên giữ chừng mực

Đây là chỗ hay sinh chuyện nhất. Danh hiệu là sự ghi nhận của Nhà nước đối với quá trình cống hiến, không phải nhãn chất lượng cho một lớp học thu phí. Khi một trung tâm mời thầy cô dạy và muốn in danh hiệu lên tờ rơi, nên thống nhất bằng văn bản: được ghi dạng nào, ở những ấn phẩm nào, không được ghép với lời hứa kết quả như “cam kết đỗ trường chuyên”. Thầy cô cũng nên xem quy định của ngành và của nơi đang công tác về việc dạy thêm, vì danh hiệu không làm thay đổi các quy định đó.

Trên trang cá nhân, ghi danh hiệu ở phần giới thiệu là chuyện bình thường. Điều nên tránh là để người khác lấy ảnh, tên kèm danh hiệu của mình gắn vào khoá học trực tuyến mà mình không dạy. Khi phát hiện, chụp lại trang đó, gửi yêu cầu gỡ, và báo cho nơi công tác biết để có tiếng nói chung nếu sự việc lan rộng.

Người nhà, học trò cũ hay đăng bài chúc mừng kèm danh hiệu; đó là tình cảm, không cần can thiệp. Chỉ khi bài đăng gắn danh hiệu với việc bán hàng, quảng cáo dịch vụ thì mới nên nhắc khéo để gỡ.

Khi được mời giới thiệu sách, làm giám khảo, nhận xét chuyên môn

Sau khi được phong, thầy cô thường nhận thêm nhiều lời mời: viết lời giới thiệu cho sách của đồng nghiệp trẻ, làm giám khảo một cuộc thi giáo viên dạy giỏi, nhận xét một chuyên đề cấp tỉnh, hay đứng tên cố vấn chuyên môn cho một dự án sách. Mỗi lời mời là một lần tên và danh hiệu của mình đi kèm sản phẩm của người khác, nên đáng cân nhắc kỹ hơn trước.

Một nguyên tắc dễ nhớ: chỉ để danh hiệu đi cùng những việc mình đã thật sự đọc, thật sự làm. Lời giới thiệu sách nên viết sau khi đọc trọn bản thảo, nêu đúng điều mình thấy hay và điều còn có thể bàn. Đứng tên cố vấn thì nên có biên bản hoặc thư trao đổi ghi rõ phạm vi cố vấn, để về sau nếu sách có sai sót, người đọc không hiểu rằng thầy cô đã duyệt toàn bộ nội dung.

Với vai trò giám khảo, danh hiệu được ghi trong danh sách ban giám khảo là bình thường, nhưng phần nhận xét vẫn cần dựa trên tiêu chí của cuộc thi, không dựa trên uy tín cá nhân. Một lời nhận xét cụ thể, có chỗ khen chỗ góp ý, giúp đồng nghiệp trẻ hơn nhiều lời khen chung chung đi kèm danh hiệu.

Lỗi hay gặp trong vài tháng đầu

Những lỗi dưới đây gặp nhiều ở thầy cô vừa được phong và ở bộ phận văn thư nhà trường:

  • Ghi danh hiệu khi hồ sơ mới qua hội đồng cấp tỉnh hoặc cấp bộ. Qua một cấp xét chưa phải là được phong; chỉ ghi khi đã có quyết định của cấp có thẩm quyền.
  • Ghi nhầm mức. Viết “Nhà giáo nhân dân” cho người được phong Nhà giáo ưu tú, thường do người soạn giấy mời chép từ nguồn khác.
  • Ghi danh hiệu cho cả tập thể. Danh hiệu này phong cho cá nhân; không có “tổ chuyên môn nhà giáo ưu tú”.
  • Đưa danh hiệu vào dòng chức vụ của văn bản điều hành, làm văn bản sai thể thức.
  • Quên cập nhật hồ sơ gốc, chỉ giữ bản chính ở nhà, đến lúc cần thì không có bản sao trong hồ sơ cơ quan.
  • Để người khác dùng danh hiệu của mình trong quảng cáo mà không có thoả thuận, rồi khó gỡ khi có phản ánh.

Phần lớn lỗi này sửa được trong một buổi: soát lại mẫu danh thiếp, gửi bản sao quyết định cho bộ phận tổ chức, nhắc văn thư thống nhất một kiểu viết cho mọi văn bản của trường.

Câu hỏi thường gặp

Nhà giáo ưu tú viết tắt thế nào cho đúng?

Dạng viết tắt quen dùng là NGƯT, mức cao hơn là NGND. Nên dùng dạng tắt ở chỗ chật như danh thiếp, bảng tên, và để dạng đầy đủ xuất hiện ít nhất một lần trong cùng tài liệu để người đọc không phải đoán.

Danh hiệu đứng trước hay sau học hàm, học vị?

Thói quen phổ biến là danh hiệu đứng trước học hàm, học vị rồi mới tới họ tên. Nếu tạp chí hay nhà xuất bản có quy định trình bày riêng thì theo quy định của nơi đó.

Đã nghỉ hưu có còn được ghi danh hiệu không?

Còn. Danh hiệu gắn với người được phong suốt đời trừ khi bị huỷ theo quy định, nên nghỉ hưu, chuyển công tác hay chuyển ngành vẫn ghi bình thường trên lý lịch, sách, hồi ký và giấy mời.

Hồ sơ vừa qua hội đồng cấp tỉnh thì đã ghi được chưa?

Chưa. Qua một cấp xét chỉ có nghĩa là hồ sơ được chuyển lên cấp trên. Chỉ ghi danh hiệu khi đã có quyết định phong tặng của cấp có thẩm quyền và bạn đã nhận được quyết định.

Trung tâm dạy thêm muốn in danh hiệu lên tờ rơi thì xử lý sao?

Nên thống nhất bằng văn bản về dạng ghi, ấn phẩm được dùng và cấm ghép với lời hứa kết quả. Đồng thời xem quy định về dạy thêm của ngành và nơi công tác, vì danh hiệu không làm thay đổi các quy định đó.

Có cần nộp bản sao quyết định cho trường không?

Nên nộp ngay. Bản sao trong hồ sơ viên chức là căn cứ khi làm hồ sơ đề nghị danh hiệu cao hơn, hồ sơ hưởng chế độ hay xác nhận quá trình công tác về sau; thiếu bản này thường phải đi xin xác nhận lại rất mất thời gian.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138