XungDanh.comXứng Danh
Nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú

Nhà giáo ưu tú cho giáo viên giáo dục nghề nghiệp: tay nghề và đầu ra người học

Nhà giáo trường cao đẳng, trung cấp nghề được xét nhà giáo ưu tú qua tay nghề, hội giảng, học sinh thi tay nghề và chương trình gắn với doanh nghiệp.

A vocational teacher in a work apron seen from behind guiding two young apprentices at a metal workbench with hand tools and a vise, bright workshop, warm late-afternoon light, wide shot

Nhà giáo ở trường cao đẳng, trung cấp, trung tâm giáo dục nghề nghiệp vẫn được xét nhà giáo ưu tú theo tiêu chuẩn chung của danh hiệu. Điểm riêng của họ là tài năng sư phạm gắn liền với tay nghề: dạy được người học làm ra sản phẩm, đưa học sinh đi thi kỹ năng nghề, xây dựng chương trình sát với doanh nghiệp và để người học có việc làm.

Bài này viết cho giáo viên dạy thực hành, dạy tích hợp ở các trường nghề, cho trưởng khoa và cán bộ phụ trách thi đua của trường. Bài đi lần lượt: vị trí của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong danh hiệu, cách đọc tiêu chuẩn theo xưởng thực hành, bảng giấy tờ, đường đi hồ sơ theo cơ quan quản lý, cách viết về tay nghề bằng sản phẩm, và mấy tình huống như nhà giáo xuất thân từ thợ giỏi, nhà giáo thỉnh giảng từ doanh nghiệp.

Nhà giáo dạy nghề trong danh hiệu nhà giáo

Danh hiệu nhà giáo ưu tú và nhà giáo nhân dân dành cho nhà giáo nói chung, không riêng hệ phổ thông hay đại học. Nhà giáo giáo dục nghề nghiệp thuộc diện xét như mọi người, nhưng hồ sơ của họ hay bị viết theo khuôn của giáo viên phổ thông: kể tiết dạy, kể sáng kiến, mà bỏ quên phần đáng giá nhất là tay nghề và đầu ra của người học.

Trong nghề dạy nghề, một giờ dạy giỏi thường diễn ra ở xưởng, ở phòng thí nghiệm, ở công trường thực tập, không phải trên bục. Người thầy phải vừa làm mẫu được, vừa giải thích được, vừa giữ an toàn cho người học bên máy móc. Hội đồng xét danh hiệu cần được thấy chính những điều đó, qua kết quả hội giảng, qua thành tích thi kỹ năng nghề, qua nhận xét của doanh nghiệp tiếp nhận học viên.

Thời gian giảng dạy tối thiểu và các yêu cầu kèm theo được tính theo quy định hiện hành. Những năm làm việc ở doanh nghiệp trước khi về trường thường không tính là giảng dạy, nhưng vẫn là bối cảnh nên ghi trong lý lịch vì nó giải thích nguồn gốc tay nghề.

Đọc tiêu chuẩn theo xưởng thực hành

Tài năng sư phạm. Kết quả hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp các cấp là minh chứng hội đồng quen đọc nhất. Bên cạnh đó là việc được giao dạy những mô-đun khó, mô-đun mới khi trường mở nghề mới, và việc được trường khác mời dạy mẫu.

Tay nghề và năng lực thực hành. Chứng chỉ kỹ năng nghề, việc tham gia làm giám khảo, chuyên gia kỹ thuật cho các kỳ thi kỹ năng nghề, việc thực hiện các sản phẩm, dịch vụ kỹ thuật cho doanh nghiệp hoặc địa phương. Đây là phần mà giáo viên phổ thông không có, nên cần được nêu rõ.

Người học. Học sinh, sinh viên đạt giải thi kỹ năng nghề các cấp do mình trực tiếp huấn luyện; tỷ lệ người học có việc làm đúng nghề theo khảo sát của trường; học viên cũ nay là thợ cả, tổ trưởng, chủ cơ sở. Số liệu chỉ ghi khi có báo cáo của trường xác nhận.

Chương trình và học liệu. Tham gia xây dựng chương trình, chuẩn đầu ra, giáo trình mô-đun; tham gia chương trình đào tạo cùng doanh nghiệp. Ở trường nghề, người viết được giáo trình thực hành sát với máy móc hiện tại là người có ảnh hưởng thật tới cả khoa.

Đạo đức, uy tín và an toàn. Uy tín được đọc qua nhận xét của trường và lấy ý kiến tập thể. Ở môi trường xưởng, việc nhiều năm không để xảy ra tai nạn trong giờ thực hành mình phụ trách là điều đồng nghiệp hiểu rõ giá trị.

Giấy tờ thường cần của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp

Bảng dưới gom các giấy tờ đặc thù, nơi lấy và điều cần lưu ý.

Giấy tờLấy ở đâuLưu ý
Quyết định công nhận kết quả hội giảng các cấpPhòng đào tạo của trường, cơ quan quản lý giáo dục nghề nghiệp cấp tỉnh hoặc bộGhi đúng cấp và năm; hội giảng cấp toàn quốc là minh chứng nặng
Quyết định cử huấn luyện thí sinh thi kỹ năng nghề, danh sách giảiTrường, ban tổ chức kỳ thiCần thấy vai trò người huấn luyện, không chỉ tên thí sinh
Chứng chỉ kỹ năng nghề, chứng chỉ sư phạm dạy nghềBản sao chứng thực từ bản gốcGiữ bản gốc, chỉ nộp bản sao
Quyết định tham gia xây dựng chương trình, giáo trìnhPhòng đào tạoKèm quyết định ban hành chương trình hoặc giáo trình
Xác nhận của doanh nghiệp liên kết đào tạoDoanh nghiệp có hợp tác với trườngTheo mẫu hoặc công văn có dấu; nói rõ nội dung hợp tác
Báo cáo khảo sát việc làm của người họcTrườngChỉ trích số liệu có trong báo cáo chính thức

Ảnh, video sản phẩm thực hành của người học là phần minh hoạ có ích, nhất là với nghề mà sản phẩm nhìn thấy được. Nên chọn vài sản phẩm tiêu biểu, ghi rõ bối cảnh, không dựng cảnh riêng để chụp.

Đường đi hồ sơ theo cơ quan quản lý của trường

Trường nghề có thể thuộc tỉnh, thuộc bộ, ngành, hoặc ngoài công lập; đầu mối nhận hồ sơ khác nhau theo từng trường hợp.

  1. Khoa đề xuất, trường họp hội đồng cấp cơ sở, lấy ý kiến tập thể nhà giáo, cán bộ, nhân viên.
  2. Nhà giáo hoàn thiện bản khai, báo cáo thành tích, phụ lục; phòng đào tạo xác nhận giờ giảng, hội giảng, thi kỹ năng nghề.
  3. Trường thuộc tỉnh gửi hồ sơ theo đầu mối cấp tỉnh được giao quản lý giáo dục nghề nghiệp; trường thuộc bộ, ngành gửi lên bộ, ngành đó.
  4. Hội đồng cấp tỉnh hoặc cấp bộ xét, công khai danh sách, bỏ phiếu theo tỷ lệ quy định.
  5. Hội đồng cấp nhà nước xét tiếp; kết quả thường công bố quanh dịp 20/11.

Đầu mối quản lý giáo dục nghề nghiệp đã có thay đổi qua các lần sắp xếp bộ máy; trước mỗi đợt, nên hỏi lại trường xem hồ sơ gửi qua cơ quan nào, tránh gửi nhầm làm mất thời gian.

Viết về tay nghề bằng sản phẩm và người học

Với nhà giáo giáo dục nghề nghiệp, câu “có tay nghề vững vàng” trong báo cáo không nói được gì. Hội đồng cần thấy tay nghề ấy qua sản phẩm, qua việc người khác tin giao cho, và qua những người học đã thành thợ giỏi.

Đoạn mẫu với nhân vật giả định, một thầy dạy nghề điện công nghiệp hơn hai mươi năm: “Thầy phụ trách giảng dạy các mô-đun thực hành lắp đặt và vận hành hệ thống điện; khi trường đầu tư thiết bị điều khiển mới, thầy chủ trì biên soạn giáo trình thực hành cho mô-đun này, được hội đồng của trường thẩm định và đưa vào sử dụng. Thầy trực tiếp huấn luyện thí sinh của trường tham dự thi kỹ năng nghề cấp tỉnh và toàn quốc qua nhiều kỳ; nhiều học viên do thầy đào tạo hiện là tổ trưởng kỹ thuật ở các doanh nghiệp liên kết với trường, theo xác nhận của doanh nghiệp.”

Đoạn này nêu được bối cảnh, việc làm, văn bản ghi nhận và người học. Chi tiết giải, năm, quyết định đưa xuống phụ lục. Không cần nêu tên doanh nghiệp trong phần văn; tên đã nằm trong giấy xác nhận.

Tình huống riêng ở trường nghề

Nhà giáo xuất thân từ thợ giỏi, về trường muộn. Thời gian ở doanh nghiệp không tính là giảng dạy, nên có thể chưa đủ số năm theo quy định hiện hành. Nên tính kỹ mốc trước khi làm hồ sơ, tránh tốn công.

Nhà giáo dạy cả văn hoá và nghề. Ghi rõ hai mảng, chọn mảng mạnh hơn làm trục, mảng còn lại làm phần bổ sung.

Trường sáp nhập, đổi tên. Quyết định cũ mang tên trường cũ vẫn có giá trị; nên kèm văn bản sáp nhập, đổi tên để hội đồng đối chiếu.

Nhà giáo thỉnh giảng từ doanh nghiệp. Thường không thuộc diện đề nghị qua trường nếu không phải nhà giáo của trường; nên hỏi rõ trước khi bắt đầu.

Nghề đã thu hẹp, khoa giải thể. Có nhà giáo dạy một nghề nhiều năm rồi nghề ấy không còn tuyển sinh, phải chuyển sang dạy nghề khác. Thành tích ở nghề cũ vẫn là một phần quá trình cống hiến; nên giữ xác nhận của trường về giai đoạn đó và nói rõ việc chuyển đổi đã được làm thế nào, vì khả năng học lại để dạy nghề mới cũng là điều hội đồng ghi nhận.

Gắn đào tạo với doanh nghiệp: ghi sao cho hội đồng tin

Hợp tác với doanh nghiệp là thế mạnh riêng của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp, nhưng trong hồ sơ hay bị viết thành một câu chung “có quan hệ tốt với doanh nghiệp”. Câu ấy không chứng minh được gì. Hội đồng cần thấy hợp tác cụ thể là việc gì: doanh nghiệp cử người cùng xây dựng chương trình, nhận người học thực tập, đặt trường làm sản phẩm, gửi thợ về học nâng cao, hay mời nhà giáo sang hỗ trợ kỹ thuật.

Mỗi việc như vậy nên có một văn bản: biên bản ghi nhớ hợp tác của trường, kế hoạch thực tập có tên nhà giáo hướng dẫn, công văn cảm ơn của doanh nghiệp nêu rõ nội dung hỗ trợ. Một hai văn bản đúng việc nặng hơn nhiều so với mười tấm ảnh chụp tại nhà máy.

Cũng cần giữ chừng mực. Danh hiệu nhà giáo ghi nhận người dạy, không ghi nhận người làm dịch vụ; việc nhận làm sản phẩm cho doanh nghiệp chỉ nên nêu khi nó phục vụ đào tạo, có người học cùng tham gia và được trường giao.

Câu hỏi thường gặp

Nhà giáo trường trung cấp có được xét nhà giáo ưu tú không?

Có. Danh hiệu áp dụng cho nhà giáo nói chung, kể cả nhà giáo giáo dục nghề nghiệp ở trường cao đẳng, trung cấp và trung tâm. Tiêu chuẩn chung giống các cấp học khác.

Kết quả hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp có quan trọng không?

Đây là minh chứng quen thuộc cho tài năng sư phạm của nhà giáo dạy nghề. Kết quả ở cấp càng cao càng có sức nặng; cần giữ bản sao quyết định công nhận.

Học sinh đạt giải thi kỹ năng nghề có ghi vào hồ sơ thầy được không?

Được, nếu có văn bản cho thấy thầy là người trực tiếp huấn luyện. Danh sách giải chỉ có tên thí sinh thì cần thêm quyết định cử huấn luyện hoặc xác nhận của trường.

Thời gian làm ở doanh nghiệp trước khi về trường có được tính không?

Thường không tính là thời gian giảng dạy. Cách tính cụ thể theo quy định hiện hành; tra văn bản và hướng dẫn của cơ quan thi đua – khen thưởng và của cơ quan quản lý trường.

Có cần xác nhận của doanh nghiệp không?

Không bắt buộc, nhưng là minh chứng tốt cho tay nghề và đầu ra của người học. Xác nhận nên là công văn có dấu, nói rõ nội dung hợp tác và vai trò của nhà giáo.

Hồ sơ của nhà giáo trường nghề gửi về đâu?

Tuỳ trường thuộc tỉnh, thuộc bộ, ngành hay ngoài công lập. Đầu mối có thể thay đổi sau các lần sắp xếp bộ máy; hỏi phòng tổ chức của trường trước mỗi đợt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138