Khi cấp tỉnh hay bộ, ngành gửi công văn đề nghị bổ sung, hồ sơ chưa bị loại mà đang được giữ lại chờ hoàn thiện. Việc cần làm là đọc đúng từng yêu cầu, chỉ sửa đúng chỗ được hỏi, nộp lại qua đơn vị trước hạn ghi trong công văn; nộp trễ là cách phổ biến nhất khiến một hồ sơ đủ điều kiện phải chờ đợt sau.
Bài dành cho người được đề nghị vừa nghe tin phải bổ sung, người nhà làm giúp, và cán bộ thi đua phải chuyển yêu cầu xuống rồi gom lại. Thứ tự: vì sao có yêu cầu bổ sung, đọc công văn thế nào, các loại yêu cầu hay gặp và cách xử lý, lịch làm trong hạn ngắn, cách viết văn bản giải trình, và những lỗi khiến phải bổ sung lần hai.
Vì sao tầng trên yêu cầu bổ sung chứ không trả hẳn
Tổ thẩm định ở cấp tỉnh hoặc bộ, ngành đọc hồ sơ để trả lời một câu: mỗi tiêu chuẩn có minh chứng đi kèm chưa, và các giấy tờ có khớp nhau không. Khi một chỗ còn thiếu hoặc chưa rõ nhưng hồ sơ nhìn chung có triển vọng, họ gửi công văn đề nghị đơn vị bổ sung thay vì đưa hồ sơ ra hội đồng với lỗ hổng. Đó là cơ hội, không phải lời phê bình.
Yêu cầu bổ sung thường gửi chung cho cả đơn vị, liệt kê nhiều người, mỗi người một vài dòng. Có khi chỉ là một bản sao mờ, có khi là cả một phần báo cáo cần viết lại. Hạn nộp lại thường rất ngắn vì tầng trên còn phải kịp lịch họp hội đồng và lịch trình lên cấp nhà nước theo kế hoạch đợt.
Cũng nên biết: tổ thẩm định không phải hội đồng. Họ không đánh giá người được đề nghị có xứng đáng hay không, mà chỉ bảo đảm hồ sơ đủ và khớp để hội đồng có cái mà xem. Vì vậy, một yêu cầu bổ sung không nói lên điều gì về khả năng đạt phiếu sau này; nó chỉ nói rằng hồ sơ còn một chỗ hở cần bịt lại.
Hiểu được điều này giúp người được đề nghị giữ bình tĩnh: không cần làm lại toàn bộ hồ sơ, chỉ cần trả lời đúng câu hỏi, đúng hạn. Làm thừa, ví dụ viết lại cả báo cáo khi chỉ được hỏi một năm công tác, lại tạo ra chỗ không khớp mới.
Đọc công văn bổ sung trong mười lăm phút
Ngay khi nhận được công văn qua đơn vị, nên đọc theo trình tự này trước khi bắt tay làm bất cứ việc gì.
- Tìm ngày hạn nộp lại và nơi nộp; ghi lên đầu trang. Lưu ý hạn là ngày cơ quan cấp trên nhận, không phải ngày đơn vị gửi.
- Tìm đúng dòng có tên mình; chép nguyên văn từng yêu cầu ra một tờ riêng, đánh số.
- Với mỗi yêu cầu, xác định loại: thiếu giấy tờ, giấy tờ không đọc được, thông tin không khớp, cần giải trình, hay cần viết lại một phần.
- Với mỗi yêu cầu, ghi ai có thể cấp hoặc xác nhận: phòng tổ chức, văn thư lưu trữ, đơn vị cũ, cơ quan cấp xã.
- Đánh dấu yêu cầu nào mất nhiều thời gian nhất, thường là xin sao lục giấy tờ cũ ở đơn vị khác; làm việc đó trước.
- Gặp cán bộ thi đua để thống nhất cách nộp lại: một bộ hoàn chỉnh mới hay chỉ phần bổ sung kèm văn bản.
Mười lăm phút đọc kỹ thường tiết kiệm được vài ngày chạy ngược chạy xuôi. Phần lớn lần bổ sung thứ hai xảy ra vì lần đầu đọc lướt và bỏ sót một dòng.
Các loại yêu cầu hay gặp và cách xử lý
Mỗi danh hiệu có đặc thù riêng, nhưng các yêu cầu bổ sung lặp lại khá đều.
| Yêu cầu | Cách xử lý | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thiếu bản sao quyết định khen thưởng cũ | Xin sao lục tại cơ quan đã ra quyết định hoặc văn thư đơn vị | Bản sao phải đọc được số, ngày quyết định |
| Thời gian công tác không khớp giữa các bản | Đối chiếu quyết định tuyển dụng, điều động, sổ bảo hiểm xã hội; sửa thống nhất mọi bản | Sửa một bản mà quên bản khác là lỗi phổ biến |
| Minh chứng sáng kiến, đề tài thiếu xác nhận | Bổ sung quyết định công nhận, biên bản nghiệm thu | Ghi rõ vai trò chủ trì hay tham gia |
| Báo cáo thành tích chung chung | Viết lại phần được hỏi bằng việc cụ thể, kèm số quyết định | Không viết lại phần không được hỏi |
| Thiếu xác nhận của đơn vị cũ | Liên hệ đơn vị cũ hoặc đơn vị kế thừa sau sáp nhập | Hỏi cơ quan chủ quản nếu đơn vị cũ đã giải thể |
| Băng hình, ảnh minh chứng không xem được | Ghi lại tệp mới, thử trên máy khác | Kèm trang mô tả mốc thời gian |
Với yêu cầu giải trình về một phản ánh, phần trả lời phải là văn bản có chữ ký và xác nhận của đơn vị, kèm giấy tờ, không phải lời kể qua điện thoại.
Lịch làm trong hạn ngắn: ví dụ một tuần
Thử với một người giả định: một cô giáo tiểu học dạy lâu năm, được Sở yêu cầu bổ sung hai việc trong một tuần. Một là bản sao một bằng khen cũ bị mờ số quyết định; hai là giải thích vì sao năm vào ngành ở bản khai và trong báo cáo lệch nhau một năm.
Ngày đầu, cô đọc công văn, gặp cán bộ thi đua, và gọi cho văn thư nơi đã ra quyết định bằng khen để xin sao lục; được hẹn ba ngày. Cùng ngày, cô tìm lại quyết định tuyển dụng và sổ bảo hiểm xã hội; hoá ra năm trong báo cáo là năm cô bắt đầu hợp đồng, năm trong bản khai là năm có quyết định tuyển dụng chính thức.
Ngày thứ hai, cô cùng cán bộ thi đua viết văn bản giải trình ngắn, nói rõ hai mốc và kèm bản sao hai giấy tờ, rồi sửa thống nhất năm trong mọi bản theo cách tính mà hướng dẫn quy định. Ngày thứ tư, nhận bản sao lục. Ngày thứ năm, đơn vị gửi lại toàn bộ phần bổ sung kèm công văn. Còn hai ngày dự phòng. Ví dụ để minh hoạ cách chia việc; hạn thật theo công văn của từng đợt.
Viết văn bản giải trình: ngắn, đúng câu hỏi, có giấy tờ
Văn bản giải trình không phải là bản tự bào chữa. Nó nên có ba phần: nhắc lại yêu cầu của cơ quan cấp trên, trả lời thẳng, liệt kê giấy tờ kèm theo. Một trang thường là đủ.
Câu mẫu cho phần trả lời: "Về thời gian công tác, năm bắt đầu làm việc theo hợp đồng là năm thứ nhất ghi trong báo cáo; năm được tuyển dụng chính thức là năm ghi trong bản khai. Đơn vị đã thống nhất ghi theo cách tính của văn bản hướng dẫn trên tất cả các bản. Kèm theo: bản sao quyết định tuyển dụng, bản sao trang sổ bảo hiểm xã hội có liên quan." Không cần tính từ, không cần kể công.
Điều nên tránh trong văn bản giải trình: trách móc người làm hồ sơ trước, nói về người phản ánh, hay viện dẫn rằng người khác cũng ghi như vậy. Những câu đó không giúp hồ sơ và dễ làm người đọc nghĩ có điều cần che.
Văn bản nên có xác nhận của thủ trưởng đơn vị, vì cơ quan cấp trên làm việc với đơn vị. Với nghệ nhân, xác nhận của chính quyền cấp xã hoặc cơ quan văn hoá cấp tỉnh tuỳ theo người đã trình hồ sơ.
Bổ sung minh chứng không phải giấy: băng hình, sản phẩm, ý kiến cộng đồng
Với nghệ sĩ và nghệ nhân, yêu cầu bổ sung hay rơi vào minh chứng không phải giấy. Tổ chuyên ngành có thể đề nghị thêm một đoạn băng hình rõ hơn, một đoạn cho thấy nghệ nhân đang dạy, ảnh sản phẩm ở nhiều góc, hoặc biên bản lấy ý kiến cộng đồng ghi đủ người tham dự. Những thứ này không xin được ở văn thư; phải quay, chụp hoặc tổ chức lại, nên cần nhiều thời gian hơn.
Thử với một người giả định: một nghệ nhân hát dân gian cao tuổi ở vùng núi, hồ sơ được yêu cầu bổ sung đoạn ghi hình buổi truyền dạy vì đoạn cũ chỉ có phần biểu diễn. Con cháu và cán bộ văn hoá cấp xã hẹn một buổi chiều, mời vài người trẻ đang học hát tới nhà, quay chừng mười phút bằng điện thoại đặt cố định, thu tiếng rõ. Kèm theo một trang mô tả: ngày quay, những ai tham gia, họ học được bao lâu.
Gửi minh chứng loại này nên kèm hướng dẫn mở tệp và kiểm tra trên một máy khác trước. Một tệp không mở được đến tay hội đồng thì coi như chưa bổ sung.
Lỗi khiến phải bổ sung lần hai hoặc lỡ hạn
Chỉ sửa một bản. Sửa năm trong báo cáo mà quên bản khai, danh sách trích ngang; tầng trên lại thấy lệch. Lập một danh sách các bản có cùng thông tin và đánh dấu từng bản khi đã sửa.
Gửi thẳng lên cấp trên, bỏ qua đơn vị. Phần bổ sung không có công văn của đơn vị thường không được nhận vào hồ sơ chính thức. Gửi thẳng còn làm đơn vị không biết hồ sơ đã đủ hay chưa.
Nộp bản sao không chứng thực khi được yêu cầu chứng thực. Đọc kỹ yêu cầu về hình thức bản sao trong công văn và hướng dẫn của đợt.
Thêm minh chứng mới không được hỏi. Thêm vào lúc này dễ làm hồ sơ rối, có khi phát sinh câu hỏi mới. Thành tích mới để dành cho đợt sau hoặc hỏi ý cán bộ thi đua.
Chờ đủ mọi thứ rồi mới nộp một lần. Nếu một giấy tờ chắc chắn không kịp, báo đơn vị sớm để đơn vị hỏi cấp trên cách xử lý; im lặng tới hạn là mất cơ hội.
Câu hỏi thường gặp
Bị yêu cầu bổ sung hồ sơ có phải là bị loại không?
Không. Yêu cầu bổ sung nghĩa là hồ sơ đang được giữ lại chờ hoàn thiện. Nộp đúng và kịp hạn thì hồ sơ đi tiếp cùng đợt; lỡ hạn mới là lúc có nguy cơ phải chờ đợt sau.
Hạn bổ sung hồ sơ xét tặng thường bao lâu?
Thường ngắn, tính bằng ngày hoặc vài tuần, vì tầng trên còn phải kịp lịch họp hội đồng. Hạn cụ thể ghi trong công văn đề nghị bổ sung; đó là ngày cơ quan cấp trên nhận.
Có thể tự gửi phần bổ sung lên Sở không?
Nên gửi qua đơn vị đã trình hồ sơ, kèm công văn của đơn vị. Phần bổ sung gửi thẳng từ cá nhân thường không được ghép vào hồ sơ chính thức.
Không xin được bản sao quyết định khen thưởng cũ thì làm sao?
Hỏi văn thư nơi ra quyết định hoặc cơ quan kế thừa, xin sao lục từ lưu trữ. Nếu không kịp hạn, báo đơn vị sớm để đơn vị hỏi cấp trên cách xử lý theo quy định hiện hành.
Văn bản giải trình nên dài bao nhiêu?
Thường một trang là đủ: nhắc lại yêu cầu, trả lời thẳng, liệt kê giấy tờ kèm theo, có xác nhận của đơn vị. Không cần kể lại thành tích.
Có nên thêm thành tích mới khi bổ sung hồ sơ không?
Thường không nên, trừ khi được hỏi. Thêm minh chứng không được yêu cầu dễ làm hồ sơ rối và phát sinh câu hỏi mới; thành tích mới nên để cho đợt sau.