Khi có người được phong danh hiệu vinh dự, đơn vị có năm việc nên làm trong vài tuần đầu: nhận và lưu quyết định, cập nhật hồ sơ của người được phong, thông báo trong đơn vị, tổ chức ghi nhận gọn và đúng mực, rồi cập nhật trang giới thiệu, sổ truyền thống. Làm đủ năm việc này giúp danh hiệu nằm đúng chỗ trong hồ sơ, tránh phải đi tìm lại sau nhiều năm.
Bài viết cho cán bộ làm công tác thi đua – khen thưởng, văn thư, phòng tổ chức, bộ phận truyền thông ở trường học, bệnh viện, đoàn nghệ thuật, trung tâm văn hoá, và cho chính quyền cấp xã có nghệ nhân trên địa bàn được phong. Thứ tự: nhận và lưu quyết định, cập nhật hồ sơ, ghi nhận nội bộ, truyền thông, lưu giữ lâu dài, người đã nghỉ hưu, rồi chuẩn bị cho các đợt sau.
Nhận và lưu quyết định ngay khi có
Quyết định phong tặng thường về đơn vị qua đường công văn từ bộ, ngành hoặc cấp tỉnh, có khi chỉ là bản sao trích danh sách. Trình tự xử lý gợi ý:
- Vào sổ công văn đến, ghi rõ danh sách người của đơn vị có trong quyết định.
- Đối chiếu họ tên, ngày sinh, chức danh trong quyết định với hồ sơ gốc. Phát hiện sai sót thì báo ngược lên ngay, đừng chờ tới lúc trao bằng.
- Báo cho người được phong bằng văn bản hoặc tin nhắn chính thức của đơn vị, kèm bản chụp quyết định.
- Lưu một bản sao quyết định vào hồ sơ thi đua – khen thưởng của đơn vị theo năm, một bản vào hồ sơ viên chức của người được phong.
- Theo dõi lịch trao tặng do cấp trên thông báo, chuẩn bị danh sách người dự và người nhận thay nếu có.
Bước đối chiếu thường bị bỏ qua vì ai cũng nghĩ hồ sơ đã soát kỹ khi trình. Thực tế sai một chữ trong họ tên, nhất là tên có dấu dễ nhầm hay tên người dân tộc thiểu số, vẫn xảy ra; sửa khi mới có quyết định nhanh hơn rất nhiều so với sửa khi bằng đã in.
Cập nhật hồ sơ của người được phong
Danh hiệu cần được ghi vào mọi nơi lưu thông tin cá nhân của người được phong ở đơn vị: hồ sơ viên chức giấy, lý lịch điện tử trên phần mềm quản lý nhân sự của ngành nếu có, danh sách cán bộ có danh hiệu của đơn vị. Mục khen thưởng ghi đủ tên danh hiệu, số và ngày quyết định, cấp ký.
Một bệnh viện tỉnh giả định có ba người được phong thầy thuốc ưu tú trong cùng một đợt: một bác sĩ ngoại khoa, một điều dưỡng trưởng, một kỹ thuật viên chẩn đoán hình ảnh. Ba người thuộc ba khoa khác nhau, hồ sơ ở ba ngăn khác nhau. Nếu phòng tổ chức chỉ cập nhật danh sách chung mà quên hồ sơ cá nhân, vài năm sau khi một người chuyển công tác, hồ sơ đi theo sẽ thiếu đúng dòng quan trọng nhất.
Với người được phong đang làm hợp đồng hoặc không thuộc biên chế, như nghệ sĩ cộng tác, nghệ nhân ở địa phương, đơn vị vẫn nên lưu một bản sao quyết định trong hồ sơ của mình, vì đơn vị thường là nơi được hỏi tới khi có chương trình, chính sách liên quan.
Ghi nhận trong nội bộ: gọn và đúng mực
Hình thức ghi nhận trong đơn vị nên gọn: thông báo trong buổi sinh hoạt chung hoặc họp hội đồng sư phạm, giao ban khoa, họp đoàn; đọc tóm tắt quá trình cống hiến của người được phong bằng những việc cụ thể; nếu có điều kiện, mời người đó chia sẻ ngắn về nghề. Lời chúc mừng của đồng nghiệp là phần tự nhiên của dịp này, đơn vị không cần tổ chức thành một buổi lễ riêng tốn kém.
Nếu cùng đợt có nhiều người được phong, nên ghi nhận chung trong một buổi, đọc tên theo thứ tự trong quyết định, mỗi người một đoạn tóm tắt ngắn có độ dài tương đương, để không ai cảm thấy bị xếp sau.
Điều nên tránh là biến dịp ghi nhận thành dịp vận động đóng góp, quà cáp, hoặc đặt người được phong vào thế phải “khao” đồng nghiệp. Danh hiệu là sự ghi nhận của Nhà nước với quá trình làm nghề, không phải việc vui riêng cần đáp lễ.
Một chi tiết nhỏ có giá trị lâu dài: ghi lại vào sổ truyền thống của đơn vị đoạn tóm tắt quá trình cống hiến đã đọc trong buổi sinh hoạt. Đoạn này về sau dùng được cho kỷ yếu, cho buổi gặp mặt truyền thống, mà không phải viết lại từ đầu khi người được phong đã nghỉ hưu.
Khoản thưởng đi kèm danh hiệu, khi về tới đơn vị, chuyển cho người được phong theo đúng quy trình tài chính, có chứng từ; không giữ lại để chi cho hoạt động chung.
Truyền thông của đơn vị: ghi gì, tránh gì
Trang thông tin, trang mạng xã hội của đơn vị thường đăng tin khi có người được phong. Bảng dưới gom những điểm nên soát trước khi đăng.
| Nội dung | Nên | Tránh |
|---|---|---|
| Tiêu đề tin | Nêu đúng tên danh hiệu và đơn vị | Dùng từ tung hô, so sánh với đơn vị khác |
| Thông tin người được phong | Họ tên, danh hiệu, chuyên môn, số năm công tác | Thông tin cá nhân như ngày sinh đầy đủ, địa chỉ nhà, số căn cước |
| Thành tích | Vài việc cụ thể, kiểm được | Liệt kê dài, số liệu chưa kiểm, cụm “hàng đầu cả nước” |
| Hình ảnh | Ảnh người được phong đang làm nghề, đã hỏi ý kiến | Ảnh có người bệnh, học sinh lộ mặt mà chưa có đồng ý |
| Cập nhật trang giới thiệu đội ngũ | Thêm danh hiệu theo cách viết thống nhất | Cập nhật trước khi có quyết định chính thức |
Với bệnh viện và trường học, phần hình ảnh cần đặc biệt cẩn thận. Một tấm ảnh bác sĩ bên giường bệnh hay cô giáo giữa lớp học trông rất đẹp, nhưng người bệnh và học sinh trong ảnh có quyền riêng tư; chọn ảnh chỉ có người được phong là an toàn nhất.
Lưu giữ lâu dài và sổ truyền thống
Danh hiệu của một người là một phần lịch sử của đơn vị. Nhiều trường học, bệnh viện có phòng truyền thống hoặc sổ truyền thống ghi danh sách người có danh hiệu qua các thời kỳ. Đơn vị nên giữ một danh sách gọn gồm họ tên, danh hiệu, năm phong, số quyết định, chuyên môn, thời gian công tác tại đơn vị, kèm bản sao quyết định đã số hoá.
Bản số hoá nên lưu ở hai nơi khác nhau, có người chịu trách nhiệm. Cán bộ thi đua thay đổi theo nhiệm kỳ, máy tính thay đổi theo năm; một danh sách nằm trong máy của một người là danh sách sẽ mất.
Khi đơn vị sáp nhập, giải thể hoặc đổi tên, danh sách và hồ sơ thi đua – khen thưởng cần được bàn giao rõ cho đơn vị kế thừa. Người được phong về sau cần xác nhận quá trình công tác hay cần bản sao quyết định sẽ biết hỏi ở đâu.
Một việc nhỏ khác: mỗi lần có quyết định mới, cập nhật danh sách ngay trong tuần, đừng dồn tới cuối năm. Danh sách cập nhật muộn là danh sách hay thiếu người, nhất là người đã chuyển đi trong năm.
Chính quyền cấp xã có nghệ nhân trên địa bàn được phong
Nghệ nhân di sản và nhiều nghệ nhân thủ công không thuộc cơ quan nào; với họ, “đơn vị” gần nhất là chính quyền cấp xã nơi cư trú, cụ thể là cán bộ phụ trách văn hoá. Những việc nên làm tương tự một trường học hay bệnh viện, nhưng có vài điểm riêng.
Thứ nhất, báo tin trực tiếp tới nhà nghệ nhân, giải thích bằng lời giản dị danh hiệu là gì, khi nào nhận bằng, ai sẽ đưa đi dự lễ. Nghệ nhân cao tuổi ở vùng sâu thường không theo dõi tin trên mạng, có người còn không rõ hồ sơ của mình đã đi tới đâu.
Thứ hai, rà ngay xem nghệ nhân có thuộc diện được xem xét hỗ trợ khi khó khăn theo quy định hiện hành không, để hướng dẫn gia đình làm hồ sơ. Đây là phần việc mà nếu chính quyền cấp xã không nhắc thì gần như không ai nhắc.
Thứ ba, ghi tên nghệ nhân vào danh sách người có danh hiệu của xã, mời tham gia các hoạt động văn hoá, lớp truyền dạy ở nhà văn hoá khi có chương trình. Danh hiệu của một nghệ nhân là niềm tự hào chung của cả cộng đồng, và cộng đồng là nơi nghề được trao lại.
Người đã nghỉ hưu và chuẩn bị cho các đợt sau
Có những trường hợp người được phong đã nghỉ hưu tại thời điểm có quyết định, nhất là khi hồ sơ đi qua nhiều cấp trong thời gian dài. Đơn vị nên chủ động liên lạc, báo tin, hỏi ý kiến về việc dự lễ trao tặng, sắp xếp xe đưa đón nếu người được phong cao tuổi, và nhận thay nếu họ không đi được. Đây là việc nhỏ nhưng người đã rời đơn vị nhớ rất lâu.
Sau mỗi đợt, cán bộ thi đua nên ghi lại những gì đã học được: hồ sơ nào bị yêu cầu bổ sung và vì sao, minh chứng nào được hội đồng các cấp đánh giá cao, thời gian thực tế từ lúc trình tới lúc có quyết định. Sổ ghi chép này giúp đơn vị chuẩn bị đợt sau tốt hơn và giúp người kế nhiệm không phải bắt đầu từ đầu.
Người vừa được phong cũng là nguồn kinh nghiệm quý. Mời họ ngồi cùng những đồng nghiệp đang chuẩn bị hồ sơ cho đợt sau, chia sẻ cách gom minh chứng, cách viết phần thành tích, là cách ghi nhận thiết thực hơn nhiều buổi lễ.
Câu hỏi thường gặp
Ai ở đơn vị chịu trách nhiệm cập nhật danh hiệu vào hồ sơ?
Thường là phòng tổ chức hoặc bộ phận nhân sự, phối hợp với cán bộ thi đua – khen thưởng. Nên giao rõ một đầu mối để danh hiệu được ghi vào cả hồ sơ giấy, lý lịch điện tử và danh sách người có danh hiệu của đơn vị.
Đơn vị có nên tổ chức lễ mừng riêng cho người được phong không?
Không cần. Thông báo trong buổi sinh hoạt chung, đọc tóm tắt quá trình cống hiến, mời người được phong chia sẻ ngắn là đủ. Nên tránh biến dịp này thành dịp vận động đóng góp hay quà cáp.
Quyết định có sai họ tên thì đơn vị làm gì?
Báo ngược lên cơ quan đã trình hồ sơ ngay khi phát hiện, kèm bản sao giấy tờ tuỳ thân và hồ sơ gốc. Sửa khi mới có quyết định nhanh hơn nhiều so với sửa khi bằng đã in và trao.
Có nên đăng ảnh người được phong đang làm việc với người bệnh, học sinh không?
Nên chọn ảnh chỉ có người được phong. Người bệnh, học sinh có quyền riêng tư; nếu bắt buộc dùng ảnh có họ thì phải có đồng ý và không để lộ mặt.
Khi đơn vị sáp nhập thì hồ sơ khen thưởng cũ đi đâu?
Cần được bàn giao rõ cho đơn vị kế thừa, kèm danh sách người có danh hiệu và bản sao quyết định đã số hoá. Người được phong về sau cần xác nhận sẽ hỏi đơn vị kế thừa.
Người được phong đã nghỉ hưu thì ai báo tin và lo nhận bằng?
Đơn vị nơi người đó công tác khi trình hồ sơ nên chủ động báo tin, hỏi ý kiến về việc dự lễ trao tặng, sắp xếp đưa đón nếu cần và nhận thay khi người được phong không đi được.