XungDanh.comXứng Danh
Nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú

Nghệ sĩ ưu tú ngành điện ảnh và nhiếp ảnh nghệ thuật: vai phim, tác phẩm ảnh và giải

Diễn viên điện ảnh, đạo diễn, quay phim, nghệ sĩ nhiếp ảnh làm hồ sơ nghệ sĩ ưu tú: kê vai phim, tác phẩm ảnh, giải liên hoan phim, triển lãm và minh chứng hội đồng cần.

A photographer seen from behind adjusting a camera on a tripod at the edge of a misty rice field at dawn, soft morning daylight, wide shot from behind

Danh hiệu nghệ sĩ ưu tú cũng xét cho người làm điện ảnh và nhiếp ảnh nghệ thuật. Diễn viên điện ảnh kê vai phim, đạo diễn và quay phim kê bộ phim, còn nghệ sĩ nhiếp ảnh kê tác phẩm, bộ ảnh; minh chứng tài năng chủ yếu là giải tại liên hoan phim, cuộc thi và triển lãm ảnh chuyên nghiệp. Danh mục sự kiện được tính, số giải và thời gian hoạt động nghề theo quy định hiện hành, tra văn bản và hướng dẫn của cơ quan thi đua – khen thưởng.

Bài dành cho diễn viên, đạo diễn, quay phim, hoạ sĩ thiết kế phim, nghệ sĩ nhiếp ảnh, và cho người làm hồ sơ ở các hãng phim, hội nghề nghiệp. Thứ tự: đặc thù của hai ngành, tiêu chuẩn, bảng minh chứng, các bước, cách viết, tình huống khó.

Điện ảnh và nhiếp ảnh khác sân khấu ở chỗ nào

Sân khấu là nghệ thuật của đêm diễn, còn điện ảnh và nhiếp ảnh để lại tác phẩm cố định: một bộ phim, một bức ảnh. Điều đó vừa thuận lợi vừa khó cho hồ sơ. Thuận lợi vì hội đồng có thể xem lại tác phẩm. Khó vì tác phẩm cố định được đánh giá khắt khe hơn, và vì nhiều người làm nghề tự do, không gắn với một đơn vị lâu dài.

Điện ảnh là nghề tập thể quy mô lớn. Một bộ phim có đạo diễn, biên kịch, quay phim, thiết kế mỹ thuật, âm thanh, dựng phim, diễn viên. Giải liên hoan phim có hạng mục cho từng vị trí, nên người làm hồ sơ cần ghi đúng hạng mục, đúng vị trí, và có văn bản của hãng phim xác nhận vai trò trên từng bộ phim.

Nhiếp ảnh nghệ thuật ngược lại là nghề cá nhân. Tác phẩm mang tên một người, giải trao cho một người. Cái khó nằm ở chỗ thời gian hoạt động nghề chuyên nghiệp khó chứng minh với người chụp ảnh tự do, và ở chỗ phân biệt cuộc thi, triển lãm chuyên nghiệp với vô số cuộc thi phong trào.

Tiêu chuẩn chung, đọc theo hai ngành

Tài năng qua tác phẩm. Với điện ảnh: vai chính, vai phụ quan trọng, bộ phim do mình đạo diễn hoặc quay. Với nhiếp ảnh: tác phẩm, bộ ảnh, triển lãm cá nhân. Hội đồng nhìn sự ghi nhận chuyên môn.

Giải tại sự kiện chuyên nghiệp. Liên hoan phim trong nước và quốc tế, giải của hội nghề nghiệp; cuộc thi, triển lãm ảnh nghệ thuật cấp toàn quốc và quốc tế. Danh mục và cách tính theo quy định hiện hành.

Thời gian hoạt động nghề. Tính từ khi làm nghề chuyên nghiệp có giấy tờ: hợp đồng với hãng phim, quyết định tuyển dụng, thẻ hội viên hội nghề nghiệp; cách tính theo quy định.

Phẩm chất nghề. Tôn trọng bản quyền, trung thực với hiện thực trong ảnh tư liệu, không dàn dựng rồi gửi dự thi ở hạng mục cấm dàn dựng. Vi phạm đã bị ban tổ chức xử lý là điểm trừ nặng.

Đóng góp cho nghề. Dạy nghề, tham gia hội đồng nghệ thuật, ban giám khảo, viết sách chuyên môn. Cần văn bản tương ứng.

Minh chứng theo từng vị trí

Mỗi vị trí trong điện ảnh và nhiếp ảnh có loại minh chứng riêng. Bảng dưới gom những gì hội đồng thường muốn thấy.

Vị tríMinh chứng thuyết phụcMinh chứng yếu
Diễn viên điện ảnhXác nhận vai của hãng phim, giấy chứng nhận giải diễn viên tại liên hoan phimẢnh hậu trường, tin bài giới thiệu phim
Đạo diễn, quay phimQuyết định hoặc hợp đồng giao nhiệm vụ trên bộ phim, giải của phim và giải cá nhânDanh sách phim tự kê không có xác nhận
Thiết kế mỹ thuật, âm thanh, dựng phimHợp đồng, xác nhận vị trí, giải hạng mục tương ứngGhi chung là thành viên đoàn làm phim
Nghệ sĩ nhiếp ảnhGiấy chứng nhận giải, quyết định của ban tổ chức triển lãm chuyên nghiệp, ấn phẩm triển lãmGiải ở cuộc thi phong trào, lượt thích trên mạng

Với nhiếp ảnh, nên nộp kèm bản in hoặc tệp số của các tác phẩm đạt giải nếu hướng dẫn cho phép, chú thích tên tác phẩm, năm, sự kiện. Hội đồng cần thấy tác phẩm, không chỉ thấy giấy.

Các bước làm hồ sơ cho người làm phim và chụp ảnh

Phần lớn người làm điện ảnh, nhiếp ảnh hiện nay làm việc tự do hoặc theo dự án. Thứ tự hợp lý:

  1. Xác định tổ chức đứng ra đề nghị: hãng phim, đơn vị sự nghiệp, hội nghề nghiệp hoặc cơ quan quản lý văn hoá cấp tỉnh.
  2. Dựng bản kê tác phẩm theo năm, vị trí, giải; đối chiếu từng dòng với hợp đồng, xác nhận.
  3. Gom giấy chứng nhận giải; với giải quốc tế, chuẩn bị bản dịch và văn bản cử đi hoặc cho phép tham dự nếu có.
  4. Chuẩn bị bản ghi phim, tệp ảnh theo hướng dẫn của đợt; kiểm tra mở được trên máy khác.
  5. Nộp qua các cấp hội đồng; cả đợt thường khoảng một năm hoặc hơn, theo kế hoạch từng đợt.

Người làm nghề tự do nên liên hệ tổ chức đứng ra đề nghị sớm, vì tổ chức đó cần thời gian xác minh quá trình làm nghề trước khi đưa tên vào danh sách.

Viết về tác phẩm cho hội đồng chưa xem

Hội đồng có thể không xem hết mọi bộ phim, mọi bức ảnh trong hồ sơ. Báo cáo phải giúp họ biết nên xem gì trước và vì sao. Cách tốt là chọn vài tác phẩm tiêu biểu, mỗi tác phẩm viết vài câu về vị trí của mình, cách làm, kết quả ghi nhận.

Đoạn mẫu với nhân vật giả định: "Ông làm quay phim chính cho nhiều phim truyện và phim tài liệu của hãng trong hơn hai mươi năm. Bộ phim tài liệu về đời sống người làm muối, quay trong gần một năm theo mùa vụ, đạt giải tại liên hoan phim chuyên nghiệp, và ông nhận giải quay phim của liên hoan đó. Ông tham gia giảng dạy môn quay phim cho sinh viên ngành điện ảnh."

Với nhiếp ảnh, một đoạn tương tự nói về bộ ảnh, cách tiếp cận đề tài, thời gian thực hiện, giải và triển lãm. Không cần mô tả bức ảnh đẹp ra sao; tác phẩm nộp kèm sẽ nói điều đó.

Thứ tự tác phẩm trong báo cáo nên khớp với thứ tự bản ghi phim, tệp ảnh nộp kèm. Người thẩm định đọc tới đâu mở tới đó, không phải dò tìm, và hồ sơ để lại cảm giác gọn gàng, được chuẩn bị nghiêm túc ngay từ lần đọc đầu.

Nghề tự do và chuyện thời gian hoạt động nghề

Một diễn viên điện ảnh có thể đóng phim từ khi còn trẻ nhưng không thuộc biên chế hãng nào. Một nghệ sĩ nhiếp ảnh có thể chụp suốt ba mươi năm nhưng phần lớn thời gian làm nghề khác để sống. Với họ, câu hỏi khó nhất là thời gian hoạt động nghề chuyên nghiệp tính từ đâu.

Quy định hiện hành nêu cách tính; người làm hồ sơ cần chuẩn bị những giấy tờ nối liền được các năm: hợp đồng vai diễn, hợp đồng làm phim, thẻ hội viên hội nghề nghiệp, xác nhận tham gia triển lãm, giấy chứng nhận giải. Một năm không có giấy tờ nào là một năm có thể không được tính.

Với nhiếp ảnh, hội đồng cũng phân biệt nhiếp ảnh nghệ thuật với nhiếp ảnh báo chí, quảng cáo, cưới hỏi. Người làm cả hai cần làm rõ phần nhiếp ảnh nghệ thuật trong hồ sơ, vì đó là phần được xét cho danh hiệu nghệ sĩ.

Tình huống khó của hai ngành

Vai phim bị cắt khi dựng. Hợp đồng ghi vai chính nhưng bản phát hành vai còn rất ít. Hội đồng xét theo tác phẩm đã công chiếu; kê đúng thực tế.

Ảnh đạt giải bị nghi dàn dựng hoặc chỉnh sửa quá mức. Nếu ban tổ chức đã thu hồi giải thì không được kê. Tranh chấp về kết quả cuộc thi chỉ nói nguyên lý; cần thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Giải ở cuộc thi ảnh quốc tế thu phí dự thi. Có cuộc thi uy tín, có cuộc thi trao giải tràn lan để thu phí. Hỏi trước xem cuộc thi có trong danh mục được tính không.

Diễn viên vừa sân khấu vừa điện ảnh. Chọn ngành chính làm trọng tâm hồ sơ, kê ngành kia như phần bổ sung, để đúng hội đồng chuyên ngành.

Phim chưa phát hành rộng rãi. Phim đã hoàn thành, được cấp phép phổ biến, dự liên hoan nhưng ít suất chiếu. Vẫn kê được nếu có giấy phép và giấy tờ tham dự; ghi rõ tình trạng phát hành.

Phim tài liệu, phim hoạt hình và những nghề ít được nhắc

Khi nói tới điện ảnh, người ta thường nghĩ tới phim truyện và diễn viên. Nhưng trong hệ thống liên hoan phim còn có phim tài liệu, phim khoa học, phim hoạt hình, mỗi loại có hạng mục giải riêng. Đạo diễn, quay phim phim tài liệu, hoạ sĩ phim hoạt hình đều có thể được xét danh hiệu nếu đạt tiêu chuẩn.

Đặc thù của phim tài liệu là thời gian thực hiện dài, đoàn làm phim nhỏ, và người đạo diễn thường kiêm nhiều việc. Hồ sơ nên nói rõ từng vị trí đã đảm nhận trên mỗi bộ phim, có xác nhận của hãng. Với phim hoạt hình, hoạ sĩ, người dựng chuyển động cần xác nhận phần việc của mình trong một ê kíp đông người.

Những vị trí như thiết kế mỹ thuật, âm thanh, dựng phim có giải hạng mục tại liên hoan phim nhưng ít được chú ý khi làm hồ sơ danh hiệu. Người ở những vị trí đó nên kê rõ giải hạng mục và vai trò, vì hội đồng chuyên ngành điện ảnh hiểu giá trị của từng khâu trong một bộ phim.

Câu hỏi thường gặp

Diễn viên điện ảnh có được phong nghệ sĩ ưu tú không?

Được, nếu đạt các tiêu chuẩn về vai diễn, giải thưởng tại liên hoan phim, thời gian hoạt động nghề và phẩm chất theo quy định hiện hành. Hồ sơ cần xác nhận vai của hãng phim.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh có thuộc diện xét danh hiệu nghệ sĩ không?

Nhiếp ảnh nghệ thuật thuộc diện xét theo quy định hiện hành. Hồ sơ dựa vào tác phẩm, giải tại cuộc thi, triển lãm chuyên nghiệp và quá trình hoạt động nghề có giấy tờ.

Quay phim, dựng phim có được xét danh hiệu không?

Những vị trí sáng tạo trong làm phim đều có thể được xét nếu đạt tiêu chuẩn. Giải hạng mục cá nhân tại liên hoan phim và xác nhận vị trí trên từng bộ phim là minh chứng chính.

Giải ảnh ở cuộc thi trên mạng có được tính không?

Thường không, trừ khi cuộc thi do tổ chức chuyên môn có thẩm quyền tổ chức và nằm trong danh mục được tính theo hướng dẫn hiện hành. Lượt bình chọn trên mạng không phải giải chuyên môn.

Người chụp ảnh tự do nộp hồ sơ qua đâu?

Thường qua hội nghề nghiệp mà người đó là hội viên, hoặc cơ quan quản lý văn hoá cấp tỉnh. Nên hỏi kế hoạch của đợt để biết đầu mối nhận hồ sơ.

Có cần nộp bản phim đầy đủ không?

Tuỳ hướng dẫn từng đợt. Nếu được yêu cầu, nộp bản đầy đủ của các phim tiêu biểu, chất lượng xem được, ghi rõ tên phim, năm và vị trí của người được đề nghị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138