Thầy thuốc được phong ghi danh hiệu bằng tên đầy đủ “Thầy thuốc ưu tú” hoặc viết tắt quen dùng “TTƯT”, đặt trước học hàm, học vị và họ tên trên biển phòng khám, thẻ tên, trang giới thiệu đội ngũ. Điều cần giữ là danh hiệu chỉ để giới thiệu người, không biến thành lời quảng cáo hiệu quả điều trị hay bảo chứng cho thuốc, sản phẩm.
Bài viết cho bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên vừa được phong, cho người phụ trách hành chính của bệnh viện, phòng khám, và cho người làm truyền thông y tế. Thứ tự: cách viết, từng chỗ ghi trong cơ sở khám chữa bệnh, phòng khám tư của người được phong, ranh giới với quảng cáo, trường hợp điều dưỡng và kỹ thuật viên, rồi các lỗi hay gặp.
Cách viết và thứ tự trên dòng tên
Tên đầy đủ là “Thầy thuốc ưu tú”, mức cao hơn là “Thầy thuốc nhân dân”. Danh hiệu dùng chung cho người làm nghề y, dược trong nhiều vị trí: bác sĩ, dược sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên, người làm y học cổ truyền. Không có dạng riêng kiểu “bác sĩ ưu tú” hay “điều dưỡng ưu tú”.
Viết tắt quen dùng là TTƯT và TTND. Dùng ở chỗ chật như thẻ tên, biển cửa phòng, khung tên khi lên sóng. Trên trang giới thiệu đội ngũ nên có dạng đầy đủ.
Thứ tự thường gặp: danh hiệu, học hàm, học vị hoặc chức danh chuyên môn, họ tên. Ví dụ dạng “TTƯT. PGS.TS.BS. họ tên” hoặc “TTƯT. BSCKII. họ tên”. Chức vụ như trưởng khoa ghi ở dòng riêng phía dưới.
Không gộp danh hiệu với chuyên khoa thành một cụm. Không viết “thầy thuốc ưu tú tim mạch” hay “thầy thuốc ưu tú hàng đầu về nội soi”. Danh hiệu là một, chuyên khoa và kỹ thuật là thông tin riêng, ghi ở chỗ khác.
Chỉ ghi khi đã có quyết định phong tặng. Hồ sơ qua hội đồng cấp bộ hay hội đồng cấp nhà nước chưa phải là được phong. Thẻ tên, trang giới thiệu chỉ cập nhật sau khi thầy thuốc đã nhận quyết định, và nên lấy ngày trên quyết định làm mốc khi ghi vào lý lịch.
Ghi ở đâu trong cơ sở khám chữa bệnh
Trong bệnh viện công, phần lớn chỗ ghi do phòng tổ chức cán bộ hoặc phòng hành chính quản. Bảng dưới gom những nơi thường phải cập nhật:
| Nơi ghi | Ai quản | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thẻ tên đeo áo | Phòng tổ chức hoặc hành chính | Dạng viết tắt, đặt trước học vị; đổi thẻ theo đợt in chung để thống nhất mẫu |
| Biển cửa phòng làm việc | Phòng hành chính | Chỉ ghi khi biển có ghi học vị; nếu biển chỉ ghi chức vụ thì không cần thêm |
| Trang giới thiệu đội ngũ trên mạng | Bộ phận truyền thông | Dạng đầy đủ, kèm chuyên khoa và năm công tác; không kèm lời hứa kết quả |
| Lý lịch, hồ sơ viên chức | Phòng tổ chức | Nộp bản sao quyết định để lưu vào hồ sơ gốc |
| Bài báo, tham luận hội nghị | Ban biên tập, ban tổ chức | Theo thể lệ nơi đăng; nhiều nơi chỉ ghi học hàm, học vị và cơ quan |
Người được phong không nên tự in thẻ tên hay biển riêng khác mẫu chung của cơ sở. Một thẻ tên khác kiểu giữa cả khoa vừa lạc lõng, vừa khiến người bệnh hiểu rằng người đó có vị trí đặc biệt trong khoa, trong khi danh hiệu không đem lại quyền hạn chuyên môn nào thêm.
Phòng khám tư của người được phong
Nhiều thầy thuốc sau khi nghỉ hưu hoặc ngoài giờ hành chính mở phòng khám, phòng chẩn trị y học cổ truyền theo giấy phép hoạt động. Biển hiệu phòng khám có quy định riêng về nội dung bắt buộc như tên cơ sở, phạm vi chuyên môn, người chịu trách nhiệm chuyên môn, theo quy định về khám bệnh, chữa bệnh hiện hành. Danh hiệu có thể đi kèm tên người chịu trách nhiệm chuyên môn, nhưng không thay thế bất kỳ nội dung bắt buộc nào và không nên làm thành phần nổi nhất của biển.
Một bác sĩ nội khoa giả định, công tác ở bệnh viện tỉnh hơn ba mươi năm, nghỉ hưu và mở phòng khám nhỏ gần nhà. Biển hiệu hợp lý ghi tên phòng khám, chuyên khoa nội, dòng “Người chịu trách nhiệm chuyên môn: TTƯT. BSCKII. họ tên”, giờ làm việc. Biển không nên có những cụm như “thầy thuốc ưu tú chữa khỏi”, “được Nhà nước công nhận”, vì danh hiệu ghi nhận quá trình cống hiến chứ không phải giấy chứng nhận hiệu quả điều trị.
Trước khi làm biển, nên hỏi bộ phận cấp phép của Sở Y tế về nội dung được và không được ghi. Mỗi lần thay biển là một lần tốn tiền, sửa một lần cho đúng nhẹ hơn nhiều so với bị yêu cầu tháo xuống.
Ranh giới với quảng cáo thuốc, sản phẩm và dịch vụ
Quy định về quảng cáo trong lĩnh vực y tế chặt hơn nhiều ngành khác, trong đó có những hạn chế về việc dùng danh nghĩa, hình ảnh của người làm nghề y để quảng cáo thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, mỹ phẩm và một số sản phẩm khác. Phạm vi cụ thể nằm trong luật quảng cáo, quy định về dược và các văn bản hướng dẫn hiện hành; thầy thuốc nên tra kỹ hoặc hỏi bộ phận pháp chế của cơ sở trước khi nhận lời bất kỳ hợp đồng hình ảnh nào.
Ngoài chuyện đúng sai pháp lý, còn là chuyện giữ danh hiệu. Một đoạn video ngắn giới thiệu sản phẩm, có dòng chữ “thầy thuốc ưu tú khuyên dùng”, có thể bị cắt ghép, phát tán mãi không gỡ hết. Người bệnh cũ nhìn thấy sẽ hiểu rằng danh hiệu của bác sĩ họ tin đã được đem ra bán.
Khi phát hiện tên, ảnh, danh hiệu của mình bị dùng trong quảng cáo không xin phép, việc nên làm ngay: lưu lại bằng chứng, báo cơ sở đang công tác, gửi yêu cầu gỡ tới nơi đăng và nền tảng mạng xã hội. Nếu kéo dài hoặc gây thiệt hại, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết hướng xử lý theo quy định hiện hành.
Điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên được phong: ghi thế nào
Danh hiệu thầy thuốc ưu tú không chỉ dành cho bác sĩ. Điều dưỡng trưởng một khoa hồi sức, hộ sinh lâu năm ở trạm y tế xã vùng khó, kỹ thuật viên xét nghiệm có nhiều cải tiến quy trình đều có thể được phong khi đủ tiêu chuẩn theo quy định hiện hành. Khi đó cách ghi giống nhau: danh hiệu đứng trước chức danh chuyên môn và họ tên, ví dụ “TTƯT. ĐDCKI. họ tên” hoặc “TTƯT. CNĐD. họ tên” theo cách viết tắt chức danh mà cơ sở đang dùng.
Một chỗ hay vấp là thẻ tên của điều dưỡng thường in theo mẫu khác bác sĩ, có khi không có ô học vị, nên phòng hành chính quên thêm danh hiệu. Người được phong nên nhắc khéo, vì thẻ tên là nơi người bệnh và người nhà nhìn thấy nhiều nhất.
Với người làm ở trạm y tế cấp xã, danh hiệu còn có ý nghĩa với cả cộng đồng nơi đó. Trạm có thể ghi nhận trên bảng giới thiệu nhân sự của trạm, theo cùng mẫu với các thành viên khác, không làm bảng riêng gây khoảng cách với đồng nghiệp.
Lên sóng truyền hình, viết bài phổ biến kiến thức sức khoẻ
Thầy thuốc được phong hay được mời trả lời trên các chương trình tư vấn sức khoẻ, viết bài cho báo, nói chuyện ở các buổi sinh hoạt cộng đồng. Ở những chỗ này, danh hiệu xuất hiện trên khung tên và trong lời giới thiệu là bình thường. Điều cần để ý là ai đứng sau chương trình. Một chương trình do đài, báo, hội nghề nghiệp tổ chức khác hẳn một buổi “hội thảo sức khoẻ” do một công ty bán sản phẩm đứng ra mời người cao tuổi tới nghe, cuối buổi có bàn bán hàng.
Với loại thứ hai, sự có mặt của một thầy thuốc có danh hiệu thường được dùng để tăng lòng tin cho phần bán hàng sau đó, dù thầy thuốc không nói một lời nào về sản phẩm. Trước khi nhận lời, nên hỏi rõ đơn vị tổ chức, nội dung, có bán sản phẩm tại chỗ hay không, ảnh và video sẽ được dùng vào đâu.
Khi viết bài phổ biến kiến thức, dòng tên tác giả ghi danh hiệu, học vị, đơn vị công tác như bình thường. Nếu bài đăng trên trang của một nhãn hàng, nên đề nghị tách bạch phần bài viết với phần giới thiệu sản phẩm, và giữ quyền xem lại trước khi đăng để tên mình không bị đặt cạnh lời quảng cáo.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Những lỗi sau gặp nhiều trong năm đầu sau khi có quyết định:
- Ghi danh hiệu vào biển hiệu như lời bảo chứng chất lượng, kiểu “phòng khám thầy thuốc ưu tú”. Sửa bằng cách chuyển danh hiệu về dòng tên người chịu trách nhiệm chuyên môn.
- Nhân viên tư vấn, trang mạng của phòng khám tự thêm danh hiệu cho người không có. Chủ cơ sở cần soát mọi trang giới thiệu, vì đây là thông tin sai sự thật.
- Ghi vượt mức, viết thầy thuốc nhân dân cho người được phong thầy thuốc ưu tú, thường do người làm truyền thông chép nhầm.
- Để danh hiệu xuất hiện trong video giới thiệu sản phẩm mà không xem xét quy định quảng cáo.
- Không nộp bản sao quyết định cho phòng tổ chức, về sau làm hồ sơ đề nghị thầy thuốc nhân dân hoặc xác nhận quá trình công tác phải đi xin lại.
Một buổi rà soát cùng bộ phận hành chính và truyền thông của cơ sở, đối chiếu từng nơi đang ghi tên thầy thuốc, thường đủ để dọn sạch các lỗi này.
Nếu cơ sở có nhiều thầy thuốc được phong qua các đợt khác nhau, nên giao một người ở phòng hành chính giữ danh sách cập nhật kèm bản sao quyết định. Mỗi lần in thẻ, làm trang giới thiệu, soạn giấy mời hội nghị, người đó đối chiếu một lần là đủ, không phải hỏi lại từng người.
Câu hỏi thường gặp
Thầy thuốc ưu tú viết tắt là gì?
Dạng viết tắt quen dùng là TTƯT, mức cao hơn là TTND. Viết tắt dùng ở thẻ tên, biển cửa, khung tên trên màn hình; trang giới thiệu đội ngũ nên ghi dạng đầy đủ.
Điều dưỡng có được phong thầy thuốc ưu tú không?
Có. Danh hiệu dành cho người làm nghề y, dược ở nhiều vị trí, trong đó có điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên, khi đủ tiêu chuẩn theo quy định hiện hành. Cách ghi giống bác sĩ: danh hiệu đứng trước chức danh chuyên môn và họ tên.
Phòng khám tư có được ghi danh hiệu của bác sĩ trên biển không?
Có thể ghi kèm tên người chịu trách nhiệm chuyên môn, nhưng không thay nội dung bắt buộc của biển hiệu và không dùng như lời quảng cáo hiệu quả. Nên hỏi bộ phận cấp phép của Sở Y tế trước khi làm biển.
Bác sĩ được phong có được đóng quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ không?
Quy định quảng cáo trong lĩnh vực y tế có những hạn chế về việc dùng danh nghĩa, hình ảnh người làm nghề y cho một số sản phẩm. Nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi bộ phận pháp chế trước khi nhận bất kỳ hợp đồng hình ảnh nào.
Thấy tên và danh hiệu của mình bị dùng quảng cáo thì làm gì?
Lưu bằng chứng, báo cơ sở đang công tác, gửi yêu cầu gỡ tới nơi đăng và nền tảng. Nếu sự việc kéo dài hoặc gây thiệt hại, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết hướng xử lý.
Có được tự in thẻ tên riêng có danh hiệu không?
Không nên. Thẻ tên nên theo mẫu chung của cơ sở; người được phong đề nghị phòng hành chính thêm danh hiệu vào đợt in kế tiếp để mọi người trong khoa dùng cùng một kiểu.